Kersttoespraak Paus die het Boeddhistisch Dagblad zou hebben gebanned - En wensen voor 2015

Half november schreef een columnist van het Boeddhistisch Dagblad (BD) me:
"Het BD heeft daaronder vandaag inderdaad een aantal reacties verwijderd die niet op de inhoud ingingen en strijdig waren met de uitgangspunten van respect en fatsoen. Daar heb ik geen probleem mee."
Wat hij niet schreef en misschien niet wist was dat het BD niet alleen reacties had verwijderd maar tevens één van de reageerders in de ban had gedaan. (Een door mij gewaardeerd Zen- en Geenzen-beoefenaar die met voor- èn achternaam ondertekende. Dat was ik niet, ik was al eerder uitgesloten van die mogelijkheid, achteraf een blessing in disguise , net als een paar andere mensen).

De vraag is of Paus Franciscus de kolommen van het BD nog kan halen.
Die heeft immers in een toespraak verleden week z'n medewerkers van de curie behoorlijk geschoffeerd in een taal 'strijdig met de uitgangspunten van respect en fatsoen'.

De Volkskrant vatte de kwalen van het Vaticaan (volgens Franciscus) als volgt samen:
 De vijftien ziekten van Vaticaanstad
  1. Onsterfelijk, immuun en zelfs onmisbaar voelen
  2. 'Martalismo' (van Marta), oftewel excessief werken
  3. Mentale en spirituele 'verstening'
  4. Excessieve planning
  5. Slechte coördinatie, oftewel niet willen samenwerken
  6. Spirituele alzheimer
  7. Rivaliteit en verwaandheid
  8. Existentiële schizofrenie
  9. Geklets, gemopper en geroddel
10. Vergoddelijken van de bazen
11. Onverschilligheid naar anderen
12. Begrafenisgezichten
13. Accumuleren
14. Gesloten kringen, waar bij de groep horen belangrijker is dan horen bij Christus
15. Wereldse winst en exhibitionisme

Zo hoor je het niet veel van religieuze leiders. En van boeddhistische leiders (de Dalai Lama of André van der Braak bijvoorbeeld) al helemaal niet.

Update 28 dec.  Een mooie samenvatting door Bas Heijne in de NRC, met als uitsmijter:
"Woorden zijn pas echt mooi als ze ook pijn doen."

==================================================================

Ik wens iedereen,

ook de redacteuren, de brave en enkele iets minder brave schrijvers van het BD,
ook de boeddhistische leiders en leraren en ongeorganiseerde boeddhisten,
ook de haar laatste levensjaar ingaande BOS,
ook de met haar identiteit worstelende BUN,
ook degenen die denken dat Thoughts are the Enemy, 

en andere tobbers,  een goed 2015 toe

==================================================================

Hieronder een langere (Engelstalige) versie van z'n toespraak.

Pope Francis: the fifteen 'diseases' of the Curia

Francis invites his collaborators to examine their conscience to confess their 'sins' in today's speech. He mentions vainglory and feeling essential, as well as 'spiritual Alzheimer's' and hoarding money and power. The Pope also speaks of closed circles and worldly profit, as well as the 'terrorism of gossip'

ANDREA TORNIELLI (Vatican City)

15 diseseases listed and explained, one by one in detail. In his second Christmas speech to the Roman Curia, Pope Francis identifies and explains 15 shades of sin, inviting everyone to ask for God's forgiveness. The same God who 'is born in poverty in a cave in Bethlehem to teach us the power of humility', and was welcomed not by the "chosen" people but by the "poor and simple". Pope Francis asks his collaborators to really examine their conscience in preparation for confession before Christmas.

Francis explains that these 'diseases' and 'temptations' do not only concern the Curia but 'are naturally a danger to every Christian and every curia, community, congregation, parish, and ecclesiastic movement'. The Pope, however, clearly identifies these as present within the environment where he has been living for 21 months now.

The Pope said that 'it would be good to think of the Roman Curia as a small model of the Church, that is as a "body" which earnestly attempts to be more alive, healthier, more harmonious and more united in itslef and in Christ every day". The Curia, like the Church, cannot live 'without having a vital, personal, authentic and solid relationship with Christ'. And a member of the Curia who does not draw from that every day will become a mere bureaucrat. He adds that ' we will talk about the list of diseases which, following the Fathers of the desert, will aid us in preparing for confession'.

The disease of feeling 'immortal' or 'essential'
'A curia that does not practice self-criticism, does not keep up to date, does not try to better itself, is an infirm Body'. The Pope mentions that a visit to cemeteries could help us see the names of many who 'maybe thought they were immortal, exempt and essential!'. It is the disease of those who 'turn into masters and feel superior to everyone rather than in the service of all people. It often comes from the pathology of power, the "Messiah complex" and narcissism'.

The disease of excessive activity
It is the disease of those who, like Martha in the Gospel, 'lose themselves in their work, inevitably neglecting "what is better"; sitting at Jesus' feet'. The Pope recalls that Jesus 'called his disciples to "rest a little", because neglecting necessary rest brings anxiety and stress'.

The diseases of mental and spiritual 'petrification'
It is the disease of those who 'lose their internal peace, their vivacity and audacity, to hide under papers and become "procedural machines" instead of men of God', unable to 'weep with those who weep and rejoice with those who rejoice!'.

The disease of overplanning
'When the apostle plans everything in detail' and believes that, through this, 'things progress effectively, thus becoming an accountant. Good planning is necessary but without falling into the temptation of wanting to enclose or steer the freedom of the Holy Spirit... it is always easier and more convenient to fall back on static and unchanged positions'.

The disease of bad coordination
It is the disease of members who 'lose the community among them, and the Body loses its harmonious functionality' becoming 'an orchestra producing undisciplined noise because its members do not cooperate and do not live communally and have team spirit'.

The disease of spiritual Alzheimer's
That is a 'progressive decline of spiritual faculties' which 'causes severe disadvantages to people', making them live in a 'state of absolute dependence on their, often imagined, views'. We can see this in those who have 'lost their memory' of their encounter with the Lord, in those who depend on their 'passions, whims and obsessions'.

The disease of rivalry and vainglory
'When the appearance, the colour of the vestments and the honours become the first objectives of life... It is the disease that leads us to become false men and women, living a false "mysticism" and false "quietism"'.

The disease of existential schizophrenia
It is the disease of those who live 'a double life, a result of the hypocrisy typical of mediocre people and of advancing spiritual emptiness, which degrees or academic titles cannot fill'. It often strikes us that some 'abandon the pastoral service and limit their activities to bureaucracy, losing touch with reality and real people. They thus create their own parallel world, where they set aside all that the others harshly teach' and live a 'hidden' and often 'dissolute' life.

The disease of gossip and chatter
'It takes hold of a person making them "sowers of discord" (like Satan), and, in many cases, "cold-blooded murderers" of the reputation of their colleagues and brothers. It is the disease of cowards, who do not have the courage to speak upfront and so talk behind one's back... Watch out against the terrorism of gossip!'.

The disease of deifying the leaders
It is the disease of those who 'court their superiors', becoming victims of 'careerism and opportunism' and 'live their vocation thinking only of what they must gain and not of what they must give'. It might also affects the superiors 'when they court some of their collaborators in order to gain their submission, loyalty and psychological dependence, but the final result is real complicity'.

The disease of indifference to others
'When each one thinks only of themselves and loses the truthfulness and warmth of human relationships. When the more experienced ones do not offer their knowledge to the service of less experienced colleagues. When, because of jealousy or cunning, we rejoice in seeing others fall, rather than lift them up and encourage them'.

The disease of the funeral face
It is the disease of people who are 'scowling and unfriendly and think that, in order to be serious, they must show a melancholic and strict face and treat others - especially those, whom they think are inferior - with rigidity, harshness and arrogance'. In reality, adds the Pope, 'theatrical strictness and sterile pessimism are often symptoms of fear and insecurity about themselves. The apostle must strive to be a polite, serene, enthusiastic and joyful person...'. Francis invites people to be full of humour and self-irony; 'How beneficial a healthy dose of humour can be!'

The disease of hoarding
'When the apostle seeks to fill an existential void in his heart by hoarding material possessions, not because of necessity, but only to feel secure'.

The disease of closed circles
When belonging to a clique becomes more important than belonging to the Body and, in some situations, than belonging to Christ himself. Even this disease starts from good intentions, but in time it enslaves all its members becoming "a cancer"'.

The disease of worldly profit and exhibitionism
'When the apostle turns his service into power, and his power into a commodity to gain worldly profits, or even more powers. It is the disease of those people who relentlessly seek to increase their powers. To achieve that, they may defame, slander and discredit others, even on newspapers and magazines. Naturally, that is in order to show off and exhibit their superiority to others'. A disease that 'badly hurts the Body because it leads people to justify the use of any means in order to fulfill their aim, often in the name of transparency and justice!'

Francis ended by recalling that he had once read that 'priests are like airplanes, they make the headlines only when they fall, but there are many who fly. Many criticise, and few pray for them'. He said this statement was 'very true, because it highlights the importance and the delicacy of our priestly ministry, and how much a single priest who 'falls' may hurt the whole body of the Church'.

Bron: La Stampa - Vatican Insider

Wat biedt het boeddhisme als je hoop wilt hebben? Gelukkig wordt daar weer verschillend over gedacht En over met het Christendom wedijverend vergelijken

De situatie is hopeloos maar niet ernstig

Spreekwoord

Onlangs werden op de website van 'NieuwWij'  twee inleidingen  aangekondigd over
' Rol en kracht van hoop in christendom en boeddhisme '.
Over het Christendom wordt gezegd: " Hoop wordt, haast vanzelfsprekend, aan het begrip ‘toekomst’ verbonden. Paulus ziet dat anders. Hij schrijft: 'Christus Jezus, onze hoop, is opgestaan'. Dan gaat het om de hoop die hier is, in de verrezen Christus. Daarmee wordt hoop uit een al te plat tijdskader gehaald. Christen leven hier in de hoop. Sterker nog, de werkelijkheid zelf heeft een Hoffnungsstruktur. ..."
Dat de werkelijkheid een 'Hoopstruktuur' heeft, vind ik mooi gezegd, maar het is daarom nog niet persé waar: volgens mij heeft de werkelijkheid ZELF geen structuur, die proberen wij er aan te geven, er òp te leggen.

De lezing over het boeddhisme werd aldus aangekondigd:  "Welke rol speelt hoop in de boeddhistische beoefening? In het boeddhisme lijkt het soms te gaan om ‘leven in het hier en nu’. Hoop, als een gerichtheid op een toekomstig heil, lijkt dan uit den boze. Dit ligt genuanceerder. Boeddha spreekt over het wedergeboren worden in Sukhavati, het westelijke paradijs van de eeuwige gelukzaligheid. Dit is niet een hemel naar christelijk model, maar een paradijselijke plek van waaruit de verlichting bereikt kan worden, zoals André van der Braak ... u zal vertellen."

De stelling van deze inleider lijkt te zijn:
het boeddhisme kan best met het christendom wedijveren, want wij leveren ook hoop.
Als algemene stelling is dat nogal merkwaardig. 'HET boeddhisme', wordt gezegd; maar in feite gaat het over één in Nederland slechts door weinigen beoefende variant van de boeddhismen die we kennen: het Zuivere Land boeddhisme. In andere varianten (tradities noemen we ze meestal) wordt helemaal niet gezegd dat de Boeddha zoiets gezegd zou hebben. En dan nog, waarom zouden we hetzelfde willen (bieden) als de Christenen?
Een overzicht, met de meeste accenten op het vroege boeddhisme.

=================================================================

Het wordt ons makkelijk gemaakt door een artikel van (de in Australië wonende monnik)
Bhante Sujato. Zie zijn blogtekst  'Hope - Why Paul Williams is wrong'
Hij schrijft over de bekende boeddholoog Paul Williams die boeddhist was maar op een gegeven moment zichzelf naar het rooms katholicisme heeft bekeerd. Deze Williams heeft een missionerend artikel geschreven dat in Azië (bv Vietnam) gebruikt wordt om autochtone boeddhisten tot het katholicisme te bekeren.

Ik citeer een paar (door mij vertaalde) passages uit dit lange artikel.
Hij "heeft er geen probleem mee dat Williams Christen is geworden of dat hij kritiek op het Boeddhisme heeft. Maar zijn kritiek zit vol fouten. Als we hoopten op een intelligente en betekenisvolle kritiek op het Boeddhisme vanuit een Katholiek gezichtspunt: dat is dit niet.
Waarom niet? De essentie van zijn kritiek is dat het Boeddhisme letterlijk hopeloos is (vanwege de wedergeboorte), terwijl het Christendom hoop biedt. Daarom heeft het Christendom gelijk, en is het rationeel om te concluderen dat Jezus uit de dood verrees, en zo voorts.
Dit benadert zelfs niet een rationeel argument. Het is wensdenken, anders niet.
...
Maar laten we eens kijken centrale probleem van Williams, deze vraag van hoop. ...
Boeddhisten praten niet veel over hoop, want hoop is gebaseerd op de toekomst, en is daarom misleidend. We weten niet wat de toekomst in petto heeft, om ons emotionele welzijn zo te baseren op iets wat we niet weten, en nooit kunnen weten, is teleurstellingen uitlokken.
Het betoog dat de hoop is gebaseerd op wat onbekend is, is niet alleen mijn argument. Het werd gebruikt door Paulus, door Williams geciteerd:
  ' Want in de hoop worden we gered; maar hoop nu die gezien wordt, is geen hoop.
    Want wie hoopt nu op wat hij al ziet? '

Voor boeddhisten zou dit nooit aanvaardbaar zijn. Onze voornaamste zorg is om gegrond te zijn in de realiteit, in wat we kunnen zien. We kunnen nooit tevreden zijn met een leer waarvan de wezenlijke principes niet alleen onbekend zijn, maar onkenbaar.
Dit is waarom we tevredenheid cultiveren. [Engels: 'contentment'; deze term kan misverstanden oproepen, in ieder geval bij mij; Joop R.] Tevredenheid is gewoon gelukkig zijn met wat er is, hier en nu. Het is gebaseerd op de realiteit van de huidige, niet van een ingebeelde toekomst. Als we leren om nu tevreden zijn, kunnen we dat bij ons dragen, waar we ook gaan. Volgens Paulus, echter hopen we juist omdat we iets niet weten. Dit is een doctrine die permanente onwetendheid verheft tot een deugd.

Hoop is niet alleen misleidend, het is geworteld in afkeer. Waarom hebben we de behoefte aan hoop? Omdat dit heden slecht is. Dit, deze plek waarin ik verblijf, deze mensen waarmee ik ben, deze gedachten die ik heb: die zijn allemaal op een of andere manier mis, pijnlijk, ondraaglijk. In plaats van het omgaan met deze realiteit, vertelt hoop ons dat in een of ander fantasieland van de toekomst alles goed komt.
Tevredenheid, aan de andere kant, is gebaseerd op de acceptatie en liefde. We proberen niet om de werkelijkheid weg te duwen. We proberen niet om de pijn en verdriet van het leven te vermijden. Wij accepteren, en hebben daar letterlijk vrede mee. Het is oké. Dit is de reden waarom het Boeddhisme een pad voor volwassenen is. We zijn niet op zoek naar iemand om onze problemen voor ons op te lossen. We proberen een volwassen en wijze verbinding met de werkelijkheid aan te gaan.

Dat wil niet zeggen dat het hebben van een positieve kijk op de toekomst onmogelijk is. Natuurlijk doen we dat nog steeds, zowel bij seculiere als bij spirituele zaken. We studeren nu zodat we later een baan kunnen krijgen. Of we gaan naar nu een Dhamma-klas zodat we straks met meer begrip kunnen mediteren. Onze wereld vindt nog steeds in de tijd plaats, en we dealen daar mee zoals normale mensen doen.
Het verschil is dat we als boeddhisten niet proberen om dit gewone proces om te zetten in een aantal grote spirituele principes. Tuurlijk, je hebt hoop. Als je een goed mens bent, maak je goed kamma, dan zul je een goede wedergeboorte te hebben. Geweldig! En als je Dhamma diep beoefent en de vier edele waarheden realiseert, dan zult je genieten van de gelukzaligheid van Nibbana. Nog beter! Er is genoeg hoopvol over in de boeddhistische filosofie en praktijk. Maar dat is uiteindelijk niet belangrijk. We maken geen big deal over, want het is allemaal onzeker. Veel beter is het, ons te richten op het hier en nu, en het ontwikkelen van tevredenheid met wat is.

Dus het is in geen geval juist om te zeggen dat het boeddhisme hopeloos is, als we die term in deze beperkte zin beperken. Het is slechts "hopeloos" in de zin dat we niet baseren onze spirituele praktijk op de "hoop" van een onbekende en onkenbare goddelijke interventie op een bepaald punt in de toekomst. ....
Het woord 'hopeloos' heeft een negatieve gevoelswaarde, het betekent 'wanhoop' [Engels: despair]. In een bepaalde door mij hierboven bedoelde betekenis, kunnen we zeggen dat het Boeddhisme 'hopeloos' is. Maar dat soort van hopeloosheid heeft niets te maken met 'wanhoop'. In tegendeel, het heeft te maken van emotionele rijpheid dat z'n geluk vindt in de realiteit, niet in fantasie. Het ontbreekt ons niet aan hoop omdat we er naar op zoek zijn en het niet kunnen vinden; we hebben de behoefte eraan achter ons gelaten.

Het hoofdargument van Williams berust op zijn analyse van de wedergeboorte. Hij argumenteert niet, zoals de seculieren doen, dat wedergeboorte feitelijk onjuist is, omdat er geen bewijs voor is. Hij kan dat niet, omdat het Christelijk geloof duidelijk veel dingen betreft, waarvoor er veel minder bewijs is dan voor wedergeboorte. In plaats daarvan stelt hij dat wat is herboren niet 'mij' kan worden. Hij zegt dat boeddhisten terecht zeggen dat wat is herboren is, niet-zelf is, want wat is herboren heeft slechts een beperkte relatie tot wie we zijn in dit leven. Maar de implicatie hiervan voor hem is, dat hij, de persoon die Paul Williams is, zal verdwijnen. In deze zin is de leer van wedergeboorte is hopeloos: er is geen hoop voor hem als persoon.
Dit is zo'n totaal onverstandig argument, dat ik weet niet waar te beginnen. Maar laat me gewoon zeggen: het feit dat je iets niet graag hebt, betekent niet dat het niet waar is. De wereld bestaat niet om jouw emotionele behoeften te dienen. Als het echt zo is dat wedergeboorte echt is, dan is de rol van religie om ons te helpen daarmee te leren omgaan. [onderstreping door mij, om aan te duiden dat dit voor mij als seculier boeddhist niet mijn overtuiging is; Joop R]

Hoop is niet iets dat bestaat daar ergens in het universum. De wereld is noch hoopvol noch hopeloos. Noch, wat dat betreft, is een abstract sociaal construct zoals "Boeddhisme" of "Christendom" het soort ding dat ofwel hoopvol of hopeloos kan zijn
.......
Bekering is niet een probleem voor boeddhisten; het probleem is het lijden. Als mensen hun lijden kunnen verzachten door het volgen van een bepaald religieus of spiritueel pad, dan is dat de ware praktijk van Dhamma voor hen.
Maar we moeten niet toezien terwijl het boeddhisme oneerlijk en ten onrechte wordt bekritiseerd.
...
Ik heb veel profijt gehad van het lezen, nadenken over, en interactie met de Christenen en die van vele verschillende paden. Er is altijd iets te leren, en we mogen nooit zo arrogant zijn om te geloven dat we alle antwoorden hebben.
Uiteraard, aan het eind van de dag kan ik niet instemmen met de fundamentele christelijke overtuigingen. Maar wat ik respecteer in de Christelijke traditie, is het gevoel van een echte menselijke strijd om verbinding met het transcendente in het midden van het alledaagse. Als we op deze manier naar de Bijbel kunnen kijken, zien we niet het door God geopenbaarde Woord van God, maar de woorden van de mensen door de eeuwen heen, die, elk op hun zeer verschillende manieren betekenis hebben gevonden in een gekke wereld.

We hebben het geluk om deze gekke wereld met Christenen te delen, en met veel mensen van verschillende overtuigingen en praktijken, en wij Boeddhisten kunnen veel van hun strijd en inzichten leren. En ik hoop dat ik in de toekomst kan leren van een meer betekenisvolle Christelijke kritiek op het boeddhisme. "


Dit artikel van Sujato riep veel reacties op (volgens mij allemaal van boeddhisten); de meesten stelden dat het boeddhisme best wel 'hoop' kent en hoop biedt.
Bijvoorbeeld Jayarava:
" Natuurlijk is het boeddhisme gebaseerd op hoop. Wij verkopen het boeddhisme op de basis dat we het lijden kunnen beëindigen. Sommigen van ons zeggen dat we een eind aan alle lijden voor alle wezens overal kunnen maken. Sommigen van ons zitten dicht bij het absolute minimum, dat wil zeggen dat het beoefenen het leven een beetje draaglijker kan maken. Maar we bezitten allemaal de hoop dat het beter kan worden, en de meesten van ons denken bij het aanbieden van hoop dat "beter" kan betekenen: "het beste". We hebben allemaal hetzelfde doel. Ontwaken, Verlichting, Bevrijding. Alle concepten die positief zijn, druipend van hoop.
...
Ons probleem zit in het perspectief van de binaire hemel/hel eschatologieën, dat we niets stelligs kunnen zeggen over hoe het is om bevrijd te zijn ...
Er is absoluut hoop in het gezicht van de rondes van de wedergeboorte. Wedergeboorte eindigt met vimokkha, samen met alle andere lijden. Dat is wat de boeddhistische religie haar volgelingen biedt."


Het antwoord van Sujato op deze en andere reacties:
"De drie grote deugden in het christendom zijn Geloof, Hoop en Liefde.
Geloof is Saddha; Liefde is Metta. Beide zijn eenvoudig centrale leringen, talloze malen expliciet uitgesproken door de Boeddha als deel van het Pad.
En, waar is de Hoop? Is er ergens een enkele term, idee, of lering dat de Boeddha zei: "Ontwikkel hoop terwille van uw 'Ontwaken', of iets ook maar enigszins vergelijkbaars? Ik denk het niet.
Ik heb niet ontkend dat de gewone hoop onderdeel is van het leven voor een boeddhist. Wat ik heb ontkend is dat het op welke manier dan ook een centrale deugd voor Boeddhisten is, zoals het dat voor Christenen is.
'Leven in het heden' heeft niet alleen op arahants betrekking: het is het pad. "


Om Sujato te parafraseren: het gaat er niet om of er hoop is (in het boeddhisme)
maar of je hoop kunt beoefenen, op een heilzame manier. Niet dus.
Ik ben het met Sujato eens.
Daarnaast wil ik de nadruk leggen op intenties: We zouden geen hoop moeten willen hebben.
Het heeft geen zin te zeggen 'er is hoop'(volgens zeggen door het Christendom),
of 'er is geen hoop' (aan het Boeddhisme toegeschreven).
Alsof 'hoop' een ding is, of een staat van zijn.
Ook in sociaal opzicht vind ik het concept 'hoop' niet zo geweldig: het rechtvaardigt ongelijkheid.

Maar boven alles: 'hoop' is een verlangen, en daar moeten we toch juist van af ?
Of om mijn credo ( wees blij dat het leven geen zin heeft ) te parafraseren:

WEES BLIJ DAT ER GEEN HOOP IS.

Nog meer dood (gaan) voor beginners, nu bij IKON/EO

Verleden jaar maakte en plaatste ik twee blogteksten onder de titel 'Dood gaan voor beginners'. Ik meen die titel zelf te hebben bedacht, al was hij natuurlijk niet super origineel.
In ieder geval is de tekst (met kleine wijziging) weer gebruikt, in een serie programma's van EO en IKON: 'Dood voor beginners '.

Zie m'n  blog van 5 mei 2013 en m'n  blog van 6 september 2013 .
In de laatste schreef ik o.a.: "Veel is er niet gebeurd sinds ik op 5 Mei m'n blog 'Dood gaan voor beginners ' plaatste. Of eigenlijk wel: ik ben sinds die dag weer (op 6 september) 124 dagen dichter bij mijn dood gekomen, wanneer die dan ook is."
Dit kan ik herhalen, alleen dan nu met de mededeling dat ik sinds 6 september 2013 alweer 343 dagen dichter bij de dood ben gekomen.

In m'n tekst van 5 mei citeerde ik uit ' Being with Dying - Cultivating Compassion and Fearlessness in the Presence of Death ' van Joan Halifax .
De Nederlandse vertaling, 'De laatste woorden van liefde ', uitgegeven door Asoka, was uitverkocht maar is  afgelopen zomer herdrukt .


CITAAT:
" Vanaf zondag 14 september zenden IKON en EO een achtdelige documentaireserie uit over de kunst van het sterven. Want of we nu willen of niet, dood gaan we allemaal. Maar wat weten we eigenlijk van sterven, afscheid nemen, rouwen en het leven na de dood? Zijn we er bang voor of verlangen we ernaar? En kunnen we het leren?

In een tijd waarin we ons hartstochtelijk vastklampen aan het leven, onder het motto: forever young is het adagium memento mori – gedenk te sterven – geen alledaagse levenswijsheid meer. We zijn als de dood voor de dood: carpe diem, pluk de dag. Maar als het onvermijdelijke einde daar is, hebben we dan nog rituelen om te rouwen? Lastige vragen en geen gemakkelijke antwoorden.

Sluit acht weken lang op rituele wijze de zondag af met Dood voor Beginners, uw survival kit op weg naar het einde, voor beginners & gevorderden.

Dood voor Beginners is te zien vanaf zondagavond 14 september om 23.45 uur op NPO 2 .


Aflevering 1 – Ik ga niet dood (14 september)
Anderen gaan dood, maar ik niet. Ik rijd zorgeloos langs die gebouwen met de namen, waarin de dood wordt aangezegd: Cancer Centre, Antonie van Leeuwenhoek of verpleeghuis De Einder. Ik weet dat daar de dood heerst. Maar niet voor mij. Ik niet. Wat ik ook doe, ik ga niet dood. Ben ik bang? Maar waarvoor dan? Natuurlijk weet ik het; dat ik op een keer de afslag zal moeten nemen. Dat de pijl mij treft, de slagboom van het parkeerterrein voor mij omhoog gaat. Op een keer hebben anderen het privilege hier voorbij te rijden, en weten ze zelfs niet dat ik daar ben.

Met o.a. Désanne van Brederode, schrijver en filosoof; Josephine en Walter Boeve, die zich voorbereiden op de dood.

Aflevering 2 – Als de dood (21 september)
We hebben allemaal dezelfde ziekte: sterfelijkheid. Waarom maakt de een zich er niet druk over en is het een obsessie voor de ander: doodsangst. En wat is dat dan? Angst voor het grote niets, voor al die niet geleefde levens, of voor hel en verdoemenis als die al bestaan? Zwetend of naar adem happend wakker schrikken. Of eenzaam en verlaten, omdat bij het ultieme einde de angst niet wordt gedeeld met geliefden.
Het lijkt alsof de angst voor onze sterfelijkheid ons van het leven afhoudt. Of is er juist een onophoudelijke drang om tegen de klippen op te leven? Is doodsangst levensangst? En hoe die te bezweren?

Met o.a. Johan Simons, theaterregisseur en nog immer bang voor de dood; Emmy van Deurzen, existentieel psychotherapeut; Goedele van Edom, doctor in de Godgeleerdheid en ziekenhuispastor.

Aflevering 3 – De dood, de dokter en de anderen (28 september)
De dood komt dichterbij. Er is niets meer aan te doen. Maar dan verschijnen de anderen aan de rand van mijn bed. Medespelers en figuranten. Wie bent u, dokter, terwijl u me voortduwt door dit theater van hoop en angst? En vrienden, familie, kinderen en kennissen; ze spelen hun rol door langs te komen of weg te blijven. Maar wie schrijft de tekst en waar praten we over als het ons aan woorden ontbreekt? Weet iemand wie hier eigenlijk de regie voert in mijn laatste dagen?

Met o.a. Bert Keizer, verpleeghuisarts en filosoof; Hans van den Bosch, die koos voor niet-behandelen; Anne Christine Girardot, hospicevrijwilliger en programmamaker; Bing Tan, Hoofd-Halschirurg in het Antonie van Leeuwenhoek ziekenhuis.

Aflevering 4 – Uit het leven gestapt (5 oktober)
Wat kun je zeggen als iemand het leven niet meer aan kan? Als alles pijn doet, alles zwart is en een zelfverkozen dood de enige uitweg lijkt. Waarom? De nooit te beantwoorden vraag voor de nabestaanden.
Als je niet meer wilt leven, mag je dan dood? Wat is de waarde van het leven? En hoe heilig is het? Moet het leven tot het einde toe geleefd worden? Wat is dat, zelfmoord? Hoe ga je om met destructieve gedachten en wat kunnen de mensen om je heen doen om je te helpen?

Met o.a. Marjeet Verbeek, theoloog en nabestaande; Wim Venhuis, die een poging tot zelfdoding overleefde.

Aflevering 5 – Het olifantenkerkhof (12 oktober)
Ik wil niet dat mijn kleinkinderen mij zien met slangen in mijn gele huid door de kieren van mijn pyjama. Mijn pyjama! Ik heb vanaf mijn tiende geen pyjama gedragen, maar het kreng heeft mij ingehaald met zijn lelijke strepen en knellend elastiek. Ik wil niet dat ze me zien als enkel huid en botten, kreun en zucht.
Als het zo ver is, wil ik linksaf, waar de kudde rechts gaat. Geen laatste groet, geen groot gebaar. Naar het olifantenkerkhof. De heuvel op en in het laatste licht mijn laatste adem. Genoeg.
Ik moet me niet aanstellen, zeggen de achterblijvers. Hou vol. Het is niet erg. We houden van je zoals je bent. Maar als ik lijden moet, leer me dan de waarde van het lijden…

Met o.a. Nienke Nieuwenhuizen, verpleeghuisarts; Theo Boer, hoogleraar ethiek.

Aflevering 6 – Rituelen om te rouwen (19 oktober)
En dan is de dood daar. Belangrijke momenten vragen om betekenisvolle handelingen. Wat kennen we in post-christelijke tijden nog aan rouwrituelen? Vaak staan we met lege handen. Wat kan mij troosten? Hoe kan ik rouwen? Is er een taal die woorden geeft aan mijn verdriet? In de joodse traditie zijn dood en rouw nog steeds omgeven met rituelen. De Surinaamse gemeenschap begint al met rouwen tijdens een zogenaamde Singi Neti. En een kunstenaar ontwierp hedendaagse rouwkleding. “De cultuur van een volk herkent men aan de manier waarop zij omgaat met haar doden”, sprak Pericles al in de Griekse Oudheid.

Met o.a. Aviva Keesing-Moskovits, lid van het chevre kaddiesja; Aart Mak, dominee en ritueelbegeleider; Tessel Brühl, kunstenaar.

Aflevering 7 – Aan gene zijde (26 oktober)
En als je dood bent? Ga je dan naar de hemel? En wat leeft er door? De ziel? Waar blijft het lichaam? En is God daar dan ook nog ergens? Maar als er nu alleen het grote Niets is? Zou dat erg zijn? Kunnen mensen met een bijna-doodervaring ons een blik op het hiernamaals geven? En is het contact met de wereld aan gene zijde door een medium een bewijs van die andere wereld? Beïnvloeden deze visies ons leven op aarde? Een uitzicht op het leven na de dood.

Met o.a. Renée van Riessen, filosoof en theoloog; Mevrouw Borgdorff-Wiskerke, die de dood in de ogen keek; Etty van der Graaf, medium; Govert Schilling, sterrenkundejournalist; Nora Fischer, zangeres.

Aflevering 8 – Memento Mori (2 november)
Weet ik het nu, hoe ik moet sterven? Ik heb geleerd, geluisterd, nagedacht. Vragen gesteld en antwoorden gekregen. Maar weet ik het nu? Geef me een boek, een handleiding, een gebruiksaanwijzing. Leer me de woorden die me verzoenen met mezelf en mijn dood. Waar leer ik overgave en hoe vind ik ruimte? Als sterven een kunst is, leer me de taal van het leven.

Met o.a. Carlo Leget, hoogleraar zorgethiek en bijzonder hoogleraar palliatieve zorg; Jean-Jacques Suurmond, columnist en verpleeghuispastor. "


Bron: Persbericht IKON en Artikel 'Nieuwwij ' .


Kwart voor twaalf 's avonds is natuurlijk te laat voor een boeddhist; maar 'Uitzending gemist' of een herhaling kan vast wel uitkomst bieden.
Het lijkt mij zeer de moeite waard, te gaan kijken.


=======================================================================
Update
Ik lees net dat zowel de oudste vrouw van Nederland als de oudste man van Nederland in Amersfoort woont. Ze zijn 109 c.q. 108 jaar. Ik woon daar ook, hoe moet dat nou?

=======================================================================

Het staat er een beetje los van, maar hier twee foto's van de deze week overleden musicus en dirigent Frans Brüggen.
Z'n dood ontroerde me, ik hield van z'n manier van muziek maken (vooral  Bach   en Mozart ) maar in het bijzonder ontroerde deze combinatie van foto's uit de Volkskrant me.
En was er herkenning; al was ik vroeger niet zo'n mooie jongen als op de foto links en kan ik nog niet zo goed 'tegen de zon inkijken'   (Yalom op 5 mei)  als op de foto rechts.

Wetenschap met boeddhisme; of zonder boeddhisme

Vooraf: ik neem aan dat degene die geïnteresseerd is in de relatie boeddhisme - (natuur)wetenschap, voldoende het Engels beheerst. Daarom heb ik niet geprobeerd citaten te vertalen.


Een paar weken geleden is een artikel van Rob Hogendoorn verschenen onder de titel
'Caveat Emptor: The Dalai Lama’s Proviso and the Burden of (Scientific) Proof '.
Het is een 'open access' artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Religions. Je kunt het lezen, downloaden via  deze link .

De samenvatting luidt:
'A more complete understanding of the Dalai Lama’s intellectual milieu and mental framework serves to contextualize and appraise his contributions to the discourse on Buddhism and Science in general, and the so-called Mind and Life Dialogues in particular. In addition to providing indispensable background information, a fuller expression of his foundational views and motives sheds light upon the idiosyncratic way the Dalai Lama engages new fields of knowledge. Thanks to the Dialogues’ format and the transparency of the Dalai Lama’s scholastic mentality, the way in which Mind and Life participants meet various challenges in practice offers enough traction to retrieve and critically appraise real-time patterns of engagement and innovation. This should prove to be instrumental in determining the Dialogues’ measure of success, at least by its own standards and stated purpose. Following this approach, the Dalai Lama’s long-time use of a proviso derived from Tsongkhapa’s reading of Middle Way philosophy as a methodological distinction that delineates the scope of Science warrants specific attention. '
(Bron: www.mdpi.com/2077-1444/5/3/522 )

Het gaat dus over de serie 'Mind and Life' dialogen van de Dalai Lama (ondersteund door andere monniken en vertalers) met wetenschappers. Zie voor een overzicht 'M&L Mission ' .
Hogendoorn geeft de doelstellingen ervan weer , zoals destijds geformuleerd door een van de oprichters, Francisco Varela (in 2002 overleden).

Twee belangrijke bijdragen die het boeddhisme kan leveren aan de wetenschap:
'The first would be the unification of subjective and objective perspectives on conscious experience. In effect, this amounts to the integration of first-person, experiential findings derived from Buddhist meditative practice with third-person, empirical data of cognitive and affective neuroscience. Such integration, Varela thought, would provide researchers with a new, improved frame of reference to interpret and test their observations.
Varela felt that the meeting of Buddhism and Science holds a great promise of fundamental,
constructive changes in the way scientists conceive of long-standing problems. At a fundamental level, he wrote, Buddhist thought affords a view of the material universe that has no counterpart in the philosophical heritage of the West.
As a second contribution, therefore, a sustained exchange with the Dalai Lama and other Buddhist contemplatives on the foundations of physics would have scientists rethink their logical and epistemological repertoire. This should help overcome the conundrums that confront, for instance, theoretical physicists involved in the attempt to describe all physical forces in a single, unified theory .'

Het boeddhisme (in feite: het Tibetaans boeddhisme, maar dat is voor Tibetaans boeddhisten hetzelfde als HET boeddhisme) zou ook voordeel van de dialogen kunnen hebben, aldus Varela:
' As a third contribution, the Institute anticipated, the Dalai Lama’s personal involvement could spark other Tibetan monastics’ interest in science. This would invigorate his campaign to introduce science education into the centuries-old curricula of Tibetan monastic colleges in India.
Lastly, as a fourth contribution, Tibetan monastics’ introduction to modern science could help revitalize the Tibetan philosophical tradition. ' (par. 2)

In het artikel wordt uitgebreid ingegaan op de rol van de Dalai Lama en de complicaties daarbij. Helaas gaat het veel minder over de toch ook wel complexe rol van de wetenschappers aan de dialoog (die bv te maken hebben met hun wetenschappelijike collegiale gemeenschap). Maar ja, daar gaat het niet over.

Helaas ook niet expliciet over de vraag of de vier doelstellingen van Varela (en dus van de Dalai Lama) gehaald zijn of in ieder geval de mate waarin dat het geval is.
(Mijn inschatting:
Wat betreft de eerste twee doelstellingen: van een mogelijk effect op de natuurwetenschap – zoals de gezochte verenigde theorie van alle natuurkrachten – heb ik geen enkele natuurwetenschappelijk publicatie gelezen; over het effect op de neurowetenschap – bv wat betreft het effect van meditatie – ben ik niet zeker, maar Nobelprijzen heeft het zeker niet opgeleverd.
Wat betreft de effecten op het georganiseerde Tibetaanse boeddhisme: mogelijk is dat in Tibet of India het geval, in het Westen in ieder geval niet, in het programma van Maitreya of Rigpa komt het niet voor.)

Een van de thema's die wel aan de orde komen is de wetenschapsopvatting van de Dalai Lama en vooral het voorbehoud (de 'Proviso ') dat hij heeft gemaakt toen hij schijnbaar ruimhartig zei: als de wetenschap bewijst dat een dogma van het boeddhisme onjuist is, dan laten we dat dogma los (ik formuleer het in m'n eigen woorden). Dat voorbehoud is dat iets niet vinden niet hetzelfde is als het niet-bestaan van iets vaststellen. Het voorbeeld: het bestaan (of niet-bestaan) van wedergeboorte.

Hogendoorn citeert de Dalai Lama in een artikel uit 2005, de DL schreef:
“Popper’s falsifiability thesis resonates with a major methodological principle in my own
Tibetan Buddhist philosophical tradition. We might call this the “principle of the scope of
the negation”. This principle states that there is a fundamental difference between that
which is “not found” and that which is found “not to exist”. If I look for something and fail
to find it, this does not mean that the thing I am seeking does not exist. Not seeing a thing
is not the same as seeing its non-existence. In order for there to be a coincidence between
not seeing a thing and seeing its non-existence, the method of searching and the
phenomenon being sought must be commensurate. ” (par. 12)
Volgens mij zou Popper het geheel niet met de Dalai Lama eens zijn m.b.t. dit citaat.
Ik denk zelfs dat de DL weinig van de wetenschapstheorie van Popper heeft begrepen.
Hij zou bijvoorbeeld veel gehad hebben aan dit heldere Wikipedia artikel .

Uiteraard is dit alles geen echte bespreking van het – uiterst informatieve – artikel van Hogendoorn; ik heb er alleen een paar punten die mij - als amateur-natuurwetenschapper en als vrijzinnig Theravada-boeddhist - interesseren, uit gehaald.

====================================================================

Boeddhisme en wetenschap is en blijft een lastige combinatie. Interessant is dat men kennelijk zo graag wil dat ze combineerbaar zijn. Ik heb daar persoonlijk niet zo'n last van, deels komt dat omdat ik één van de heetste hangijzers – het bestaan van reïncarnatie – toch al niet geloof.

Een mooi voorbeeld van het streven naar een vergelijk is een dit jaar uitgekomen nieuw boek van de bioloog (en Thich Nhat Hanh boeddhist) David Barash , ' Buddhist Biology – Ancient Eastern Wisdom Meets Modern Western Science ' (Oxford University Press, 2014)

Eerder schreef Barash het artikel 'Only connect – Buddhism and ecology both refuse to separate the human and natural worlds – and demand that we act accordingly ' dat de kern van dit boek bevat. Zie 'Only connect ' .

'Biology' is voor hem vooral de grote biologie, met name de evolutietheorie (die ik hier niet probeer samen te vatten). Niet het makkelijkste wetenschappelijke thema om met het boeddhisme te vergelijken!
Omdat ik het boek nog niet uit heb en het toch al lastig vind zoveel informatie samen te vatten, een aantal citaten uit dit artikel.
“ People who follow ecological thinking (including some of our hardest-headed scientists) might not realise that they are also embracing an ancient spiritual tradition. Many who espouse Buddhism might not realise that they are also endorsing a world view with political implications that go beyond bumper stickers demanding a free Tibet.
Plenty of us recognise that Buddhist writings and teachings — especially in their Zen manifestation — celebrate the beauty and wisdom in the natural world. ...
...
The pioneering ecologist Aldo Leopold wrote that to have an ecological conscience is to ‘live alone in a world of wounds’. The Buddha urged his followers to be sensitive to the suffering of all sentient beings. His First Precept is to commit oneself to ahimsa, or nonharming. The Mahayana Buddhist ideal is to go further, and to become a bodhisattva, an enlightened individual who vows to relieve the suffering of all beings. In the ‘Metta Sutta’, Theravada monks and lay adherents vow to practise loving kindness: ‘Even as a mother protects with her life her child, her only child, so with a boundless heart should one cherish all living beings.’ And here is the first verse of ‘The Bodhisattva Path’, by Shantideva, a revered eighth-century poet: ‘May I be the doctor and the medicine/And may I be the nurse/For all sick beings in the world/Until everyone is healed.’
However, for me, as a scientist, there is something much more in the Buddhist tradition than an injunction to care for other living things. This meeting of the minds, Buddhist and ecological, results from similar insights into the nature of reality itself — which is indistinguishable from the reality of nature — and of our place in the whole business.
…
The interconnected and interdependent nature of things is the heart of ecology. It is also remarkably similar to the fundamental insight of Buddhism: ‘dependent co-arising’ or pratītyasamutpāda in Sanskrit; paticcasamuppāda in Pali. Traditional Tibetan Buddhists repeat, over and over, that all things have at some time been our mothers, just as we have at some time been theirs. In both the Theravada and Mahayana schools of Buddhism, the key teaching is ‘compassion’, which means something quite different from empathy, sympathy, doing good, being nice, or easy phrases about ‘feeling your pain’.
The touchstone, instead, is a Buddhist idea that is among the most difficult for Westerners to accept: the concept of anatman, or ‘no-self’. … Each of us arises in conjunction with others, dependent on and inseparable from those others. Trying to locate an inviolate particle of selfhood within anyone (or indeed, in any living thing) is not like finding a solid pit inside an apricot. It is more like peeling an onion: we are layers within layers, with nothing at the centre. Or, like an eddy in a river, each of us can be identified and pointed to, but nonetheless, there isn’t any persistent ‘us’: just a constantly moving pattern of flow, with everyone composed entirely of non-self stuff, all of it passing through. For Buddhists and ecologists alike, we are all created from spare parts scavenged from the same cosmic junk-heap, from which ‘our’ component atoms and molecules are on temporary loan, and to which they will eventually be recycled.
So our existence is not a distinct and separable phenomenon. ... For ecologists, no less than for poets or Buddhists, it is the fundamental rule, whether you call it connectedness, inseparability or, in the language of science, food webs, trophic levels, and community interactions.
...
Everything, it seems, is connected; the Buddha would understand. All the same, we shouldn't assume that the parallels between Buddhism and ecology are too exact, with either one mapping readily and completely onto the other. For me — an unrepentantly atheist scientist — there are many aspects of Buddhist tradition that seem downright ridiculous.
High on the list of such absurdities are the phenomena of iddhi, supernatural events that are supposed to be generated by extremely skilful and committed meditation. They appear often in Buddhist texts, and I don’t believe a word of them. Higher meditators are claimed to possess various supernatural abilities, becoming invisible on demand, walking through walls, on water, through the air, hearing people and other beings very far away, mind-reading, recalling past lives, even possessing ‘divine eyes’ that permit them to see the arising and passing away of karma.
...
Traditional Buddhist cosmology is very complex, and more than a little weird, with the world composed of 31 levels, the lowest being a kind of hell, followed in turn by animals, ghosts, titans, humans, five different tiers of lesser gods, 15 of higher gods, after which one encounters, in turn, ‘infinite space’, ‘infinite consciousness’, ‘nothingness’, and finally ‘neither perception nor non-perception’. The Dalai Lama (a self-proclaimed admirer of Western science) has recently admitted that he no longer believes all that business about the world being flat with a great mountain — Mount Meru — at its centre. I don’t know about the beliefs of other leading Buddhists in this regard.
Neither is ‘Buddhism’ a monolithic whole. Some argue that ‘real’ Buddhism should be based on the early teachings of the Pali canon. But this is quite different from the Buddhism whose vision is so similar to modern ecology. The historical Buddha seems to have been more concerned with ending human suffering and encouraging individual enlightenment than with promoting environmental sensitivity. Instead of revelling in connectedness, early Buddhist thought focused on the downside of being ‘misled’ in maya, the illusory sense of the material world’s importance.
…
To be sure, the science of ecology is divided as well: ecology has a double meaning, being used to refer both to the quantitative science and to a broad sense of ethical responsibility towards a complex natural world.
Even so, there are many striking and subtle connections between Buddhist metaphysics and ethics on the one hand and an ecological orientation on the other. Modern Buddhism, especially as promoted and practised in the West, has undergone something of an intellectual makeover. It now places more emphasis on social and environmental responsibility than the Buddha or his immediate followers seem to have favoured — perhaps in part due to the influence of Zen.
…
Ecology was traditionally defined as the study of the interrelations between organisms and their environments, which is still somewhat dualistic. Significantly, ecologists now modify this definition to emphasise the fundamental identity of subject and surroundings. We cannot separate the bison from the prairie or the spotted owl from its coniferous forest. Since any such distinction is arbitrary, the ecologist studies the bison-prairie, owl-forest unit. Food webs, such as those connecting mouse, acorn and gipsy moth, are not mere descriptions of who-eats-whom, but outlines of their very being. The Buddhist suggestion that an organism’s skin does not separate it from its environment but, rather, joins the two, could just as well have come from a ‘master’ of physiological ecology.
...
Not surprisingly, verbal analysis, with its unavoidable linearity, is inadequate for ecologists just as it has long been disdained by Buddhist masters. Where the Buddhist master plays with poetic imagery, the ecological imagination turns to modelling and metaphors of its own.
Ecology is many things: a science, a world view, a cautionary tale. It can be nearly incomprehensible in its mathematical thickets, downright tedious in its verbal pomposity, theoretically abstruse yet dirty-under-the-fingernails practical, often ignored and derided although desperately needed as a voice for basic planetary hygiene and a practical corrective to human hubris. It has been called the ‘subversive science’, since it subverts our egocentric insistence on separateness, and with it, our inclination to ride roughshod over the rest of the natural world. Buddhism is no less subversive, its ecological implications in particular carrying the serious practitioner far beyond giddy adoration of the Dalai Lama, or a fascination with celebrity Buddhists such as Richard Gere. “

M'n verwachtingen bij het aanschaffen van dit boek waren hoog. Enige teleurstelling is wel mijn deel. Dat komt met name omdat Barash zich vooral baseert op het boeddhistische leerstuk van 'Pratītya-samutpāda in de benadering van Thich Nath Hanh. Kort samengevat is dat: alles hangt met alles samen; wel wat anders dan mijn Theravada-kennis over de causaliteit van twaalf stappen.
Maar aan de kant bevat het veel boeiende informatie en verbanden. En opvattingen: Barash is niet puur de wetenschapper, hij benadrukt ook de verantwoordelijk van de mens – evolutionair tot denkend en moreel wezen geworden – voor de ecologie.

====================================================================

Er is een interessant verband tussen het artikel van Hogendoorn en het boek van Barash.
Een bespreking namelijk van Barash in het tijdschrift van de FPMT; een Gelugpa-organisatie waar ook het Nederlandse Maitreya bij hoort en dus nadrukkelijk 'in' de Dalai Lama is.
Een Review door Jacob Sky Lindsley

Het begint aldus: “Some curious students of contemporary Buddhism will be familiar with the ongoing dialogue between Buddhism and science. Events like the 'Mind and Life' conferences put high-profile scientists in selfies with the Dalai Lama and other well-known Buddhists. While psychology, neurology, and physics have tended to be the disciplines most featured in such prestigious conferences, Dr. Barash’s Buddhist Biology attempts to add biology to this interesting discussion. Though many of the questions he asks are undeniably fascinating and profound, his overall approach seems ill suited to the task.
Before we go into a critique, Barash should be given credit where it is due. He is a buoyant, colorful and playful writer and doesn’t flinch when tackling complex questions. Additionally, his vocal call for human beings to take responsibility for their effect on the planet reveals his overwhelmingly positive motivation. He sees in Buddhism the potential to ground the insights of biology in a way that highlights human moral imperatives. He does a good job of highlighting the sheer wonder of our world and the reader can really feel how much he loves our Earth.
But as a rule, Barash does not entertain discussion on anything that falls outside the bounderies of his worldview. His downright ornery insistence on what he calls the “natural, the real, the material” makes it difficult for him to appreciate the methodology of the Buddhist tradition.”

'[T]he Buddhist Tradition ? Ik denk dat Lindsley bedoelt: de Tibetaans-boeddhistische traditie, inderdaad niet de traditie van Barash.

Een behoorlijke negatieve bespreking dus omdat Barash geen water in z'n wetenschappelijke wijn doet, maar volgens Lindsley niet zo veel van het boeddhisme begrijpt. Dat is volgens mij deels overdreven en deels onjuist; het punt is dat Barash beoefenaar is van een andere boeddhistische traditie van Lindsley, namelijk die van Thich Nhat Hanh; dat Barash ook Batchelor in positieve manier aanhaalt, maakt het in deze FPMT-kring nog erger.

====================================================================

Tot slot een boek dat ik momenteel ook aan het lezen ben. Over wetenschap, sterrenkunde nog wel! Smullen dus. Expliciet gaat het niet over het boeddhisme, impliciet voor mij wel.
'Zwaartekracht bestaat niet - Een vraagstuk voor de 21ste eeuw '  door   Vincent Icke , hoogleraar astrofysica aan de Universiteit Leiden.
Amsterdam University Press, mei 2014.

Uit de samenvatting:
"...
De eenentwintigste eeuw begon met een onthutsende opeenstapeling van raadsels, vooral dankzij de toegenomen precisie van de kosmologie. Wat bleek? Ons heelal bestaat vrijwel geheel uit 'donkere materie', met een aard en samenstelling die volkomen onbekend zijn. Op een dergelijke grote schaal wordt de werkelijkheid niet zozeer bepaald door de beweging van voorwerpen door de ruimte, als wel door de dynamica van de ruimte zelf.

Er moet dus één enkele theorie komen waarin beide beschrijvingen - van beweging door de ruimte en beweging van de ruimte - worden samengevoegd. Een dergelijke theorie betekent niet alleen dat zwaartekracht 'vervalt', maar ook dat de bestaande opvattingen over de wisselwerking tussen deeltjes moeten worden vervangen door iets nieuws. Maar door wat? "

Boeddhistische zending, toen en nu

Een paar dagen geleden schreef ik in m'n blog over de Zijderoute-tentoonstelling dat ik me er weer sterker bewust van was geworden dat het boeddhisme al vanaf het ontstaan actief met zending bedrijven heeft beziggehouden. Zie m'n blog van 1 mei .
Op deze constatering hier een vervolg.

In het Westen is er meestal het beeld dat boeddhisten niet proberen anderen te bekeren, dus geen zending of missie bedrijven. Iemand als de Dalai Lama versterkt dat beeld en zegt (mogelijk met een Tibetaans belang in het achterhoofd) dat het ook niet nodig is dat een Westerling boeddhist wordt.
De Boeddha heeft - zo blijkt uit teksten in de Pali Canon - zijn monniken gestimuleerd er op uit te trekken, zodra hun kennis van de Dhamma diep genoeg was. Niet alleen om een thuisloos zwervend bestaan te leiden. Maar vooral ook om - alleen of in groepsverband - de leer van de Boeddha te verspreiden.
En dat hebben ze gedaan, ook langs de Zijde Routes. Eerst vooral het 'vroege boeddhisme' (wat we nu Theravada noemen) en later vooral Mahayana.

Het is niet alleen naar China gebracht. Maar ook - en dat had ik me niet goed gerealiseerd - onderweg in de duizenden kilometers tussen (de centra van)India en China. Honderden tempels staan (of stonden: vernietigd of onder woestijnzand verdwenen) in steden op de Zijde Routes. Opgericht door monniken en gedoneerd door boeddhistische handelslui. Niet alleen voor zichzelf dus maar ook om de Leer (de Dhamma) te brengen; en met behoorlijk wat succes. Ze brachten tegelijk welvaart en boeddhisme.

Ook wel naar het Westen trouwens vanuit India gezien: naar Iran (Perzië) en verder; maar daar weet ik nog minder van.
'Boeddhisme' in de vorm van tempelvoorwerpen (beelden en zo) maar ook in de vorm van teksten op rollen, die pelgrims meestal wel bij zich hadden.

Hierop zijn twee reacties denkbaar :
* Boeddhisten zijn niet veel 'beter' dan Christenen of Moslims die hun religies
   verspreiden, niet alleen door kracht van argumenten; ook wel met wapens,
   geld en het inpalmen van lokale heersers.
* Maar ook: we hoeven - nu en hier - niet zo bescheiden te zijn, het is best
   toegestaan te proberen anderen van de waarde van het Boeddhisme te overtuigen.

======================================================================

Een paar websites over 'buddhist missonary ':

Buddhist Missionaries   door Ven. Dhammananda. Een beetje een brave tekst.

Tibetan Buddhism in France: A Missionary Religion?   door Lionel Obadia
Hieruit: " Concluding Remarks
The spread of Tibetan Buddhism is an important aspect of the global dissemination of Buddhist ideas, themes, and practices. It also contributes to the propagation of Buddhist institutions, which play key roles in the preservation of the Dharma and are the basis for the reproduction of the traditional model of religious transmission and for the structuring of religious life for both Asians and converts.
Is missionary expansion specific to Tibetan Buddhism in France? The above-mentioned phenomena and processes can be observed in other countries that have welcomed Buddhism. Therefore, the "missionary hypothesis" presents one interesting key to understanding the worldwide spread of Buddhism because it offers an explanation of diffusion processes beyond localized contexts.
However, the missionary hypothesis does not allow us to predict the future of Buddhism in the West. The scope of this article does not allow me to address the issue of transplantation and strategies of accommodation. Until now, it has been almost identical to the "processive modes" described by Baumann (1994). Despite the apparently deep rooting of Tibetan Buddhism in France, its progress and maintenance depend upon demographic factors, the tolerance of the host society, and the opportunity to become a "customary" religion for present and future followers. "

Buddhist Missionaries in the Era of Globalization ; Editor: Linda Learman
De beschrijving (door de uitgever van dit boek) is voor mij behoorlijk overtuigend:
" This ... dispels the common notion that Buddhism is not a missionary religion by revealing Asian Buddhists as active agents in the propagation of their faith. It presents at the same time a new framework with which to study missionary activity in both Buddhist and other religious traditions. Included are case studies of Theravada, Chinese, and Tibetan Buddhist teachers and congregations, as well as the Pure Land, Shingon, Zen, and Soka Gakkai traditions of Japan.
Contributors examine both foreign and domestic missions and the activities of emigrant communities, showing the resources and strategies garnered by late-nineteenth- and twentieth-century Buddhists who worked to uphold and further their respective traditions, often under difficult circumstances. Based on anthropological fieldwork and historical research, the essays break new ground and provide better analytical tools for studying mission activity than previously available. They provide instructive comparisons with Anglo-American Protestant missionary thinking and offer insights into the internal dynamics of Sri Lankan and Japanese missions as they make their way in Protestant and Catholic societies. Also included are nuanced studies of two major missionary figures in late twentieth-century Chinese Buddhism and a fascinating look at the present Dalai Lama’s relationships with his devotees and the American government, viewed through an exposition of the abiding tradition within Tibetan Buddhism that combines mission activity with the political goals of exiled lamas."   Zie ook de Introduction door Learman.

Het hele boek geredigeerd door Linda Learman is te downloaden via http://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10125/23072/%2336_Learman.pdf
In haar 'Introduction' citeert ze een uitspraak van de historische Boeddha uit de Pali Canon (ik heb de bron helaas niet kunnen vinden):
" Wander about on wanderings [caricam], monks. For the good of many folk, for the happiness of many folk, out of compassion for the world, for the good and happiness of gods and men, don't two of you go by one [road]. Preach the dharma, monks, which is lovely at the beginning, lovely in the middle, lovely at the end, in meaning and sound. Demonstrate the purified celibate life which is fully complete. There are beings with little dust in their eyes; they are falling away from the dharma for not hearing it. There will be people who understand, monks. "
Vervolgens vermeldt ze dat in de bekende (Mahayana) Lotus Sutra op tal van plekken de lezer ervan wordt aangemoedigd de inhoud van deze Lotus Sutra hardop naar anderen toe te reciteren, teneinde hen ook van de betekenis ervan te overtuigen.

Vervolgens gaat ze in op het thema evangeliserende versus niet-evangeliserende religies en concluseert dat het boeddhismne ten onrechte soms in de tweede categorie wordt geplaatst.
Ze onderscheidt drie vormen van missionerend werk: "domistic revivals, support for diaspora communities, and foreign conversions ". In de diverse hoofdstukken worden voorbeelden van alle drie de vormen in detail beschreven.
Haar conclusie: de vorm die het huidige globaliserende boeddhisme heeft aangenomen, is gestimuleerd door het globaliserende evangeliserende Christendom.


Ook in Nederland proberen boeddhistische organisaties anderen tot hun vorm van boeddhisme te brengen. Dit is moeilijk helder in kaart te krijgen omdat het meestal (Sokai Gakai is de uitzondering) verhuld wordt gedaan. En het ontkend wordt. Of veralgemeend wordt in de trant van: Je hoeft (als boeddhist) anderen niet ook tot het boeddhisme te brengen, je kan het ook eenvouddig voorleven.
Ik ben er nog niet uit wat het beste is; ik kan wel zeggen 'niet zo bescheiden', maar ik heb ook niet de behoefte anderen (bv familieleden) tot het boeddhisme te brengen.

Boeddhistische zending ook langs de Zijderoutes

Tot 5 september kunnen we nog naar de tentoonstelling 'Expeditie Zijderoute '.
In de Hermitage, aan de Amstel in Amsterdam, een soort dependance van het gigantisch grote museum De Hermitage in St.-Peterburg (Rusland)

Hierover schreef ik in een blog van januari jl.; toen wilde ik er heen; en nu ben ik er geweest.
Zie voor meer informatie ook pagina's van de website van de Hermitage:
Introductie ; Inleiding ; Achtergrondverhaal ; Opgravingssites .

Ik ga niet proberen te tentoonstelling te bespreken of een inleiding te geven over de Zijderoute, algemeen of specifiek ten aanzien van het boeddhisme.
Daarvoor is er literatuur genoeg. Bijvoorbeeld, naast een uitgebreid Wikipedia artikel :
* 'Religions of the Silk Road: Premodern Patterns of Globalization ' door Richard Foltz;
* 'Early Buddhist Transmission and Trade Networks: Mobility and Exchange
   within and beyond the Northwestern Borderlands of South Asia' door Jason Neelis.

En - niet specifiek over religies - een essay c.q. een boek met dezelfde titel maar het zijn verschillende teksten, van twee verschillende schrijvers:
* 'The Silk Road in World History; A Review Essay ' door Alfred Andrea hier te downloaden ;
   Andrea benadrukt dat we van de meervoudsvorm Zijderoutes moeten spreken.
* 'The Silk Road in World History ' door Xinru Liu   Dit boek is overwegend vanuit
    Chinees perspectief geschreven !    Titel van het eerste hoofdstuk: 'China Looks West '.

Eén (subjectieve) opmerking over de tentoonstelling op zich.
Omdat ik er met opzet meteen bij de opening om 10 uur, had ik niet zo'n last van de drukte. Zo'n anderhalf uur lang heb ik met veel plezier en genoegen rondgelopen.
Toch was ik op een bepaalde manier teleurgesteld.
De opzet van de makers van de tentoonstelling was (is mijn indruk) niet om de best mogelijke informatieve tentoonstelling over de Zijderoutes te presenteren.
Maar om zo goed mogelijk de voorwerpen die de Hermitage in bezit heeft, ten toon te stellen. Andere voorwerpen of afbeeldingen, teksten of video's waren er niet. Het was zogezegd nogal Hermitage-gecentreerd, gebaseerd op Russische expedities uit het begin van de 20e eeuw.

Toch heb ik er wel iets interessants geleerd; liever gezegd: ben ik me van iets bewust geworden dat ik eigenlijk al een beetje wist.
Het feit namelijk dat vanaf het begin, vòòr onze jaartelling en ook bij de opkomst van de Zijderoutes na het begin van onze jaartelling het boeddhisme zéér missionerend is geweest.

Daarover plaats ik over een paar dagen een aparte blogtekst.
Eerst nog nog meer erover lezen. En nadenken over waarom ik denk (dacht) dat boeddhisten geen zending bedrijven, niet zouden proberen anderen te 'bekeren'.

Verbinden of de kunst van langs elkaar heen leven; tegelijk atheïst èn boeddhist zijn: dual belonging niet alleen voor christenen - Een artikel voor 'NieuwWij'

'Nieuwwij ' is een nu vijf jaar bestaande website die als missie heeft:
"Hoe ziet een samenleving eruit waarin alle Nederlanders zich thuis kunnen voelen, ongeacht hun verschil in afkomst en levensovertuiging? Welke ingrediënten horen in een nieuw W!J dat mensen met elkaar verbindt en onderlinge verschillen vruchtbaar maakt?
Op deze site vindt u geen kant en klaar recept voor een nieuw W!J, wel veel inspirerende ideeën, gesprekken, informatie en meningen over wat daarvoor nodig is. We vragen het aan mensen op straat, in buurten, aan jongeren, aan laag- en hooggeleerden, aan bekende en minder bekende Nederlanders. Mensen en hun initiatieven, waarvan je niet wist dat ze bestonden, komen in beeld. En ook diegenen die sceptisch tegenover een nieuw W!J staan, krijgen een stem." (bron )

M'n artikel
Na overleg met de redactie van de site www.nieuwwij.nl/ heb ik een artikel geschreven met als titel 'Verbinden of stromen; wat gedachten van een boeddhist '.
De inhoud spreekt voor zichzelf, de aanleiding was lichte irritatie over de inhoud van deze site die me tegelijk wel fascineerde. Het is duidelijk protestant-christelijk angehaucht, met veel multiculti-thema's. En ook erg (te) positief denkend, over 'samen' en zo.
Het artikel is om onduidelijke redenen nog steeds niet geplaatst.

UPDATE van 10 april     Inmiddels is het op de website van 'Nieuwwij' geplaatst: www.nieuwwij.nl/verdieping/verbinden-stromen/

========================================================================

Verbinden of stromen; wat gedachten van een boeddhist        Door:   Joop Romeijn

Boeddhisten, een groep die in 'Nieuwwij' niet of nauwelijks aan het woord of in beeld gekomen is; dat is verder niet zo erg want zoveel boeddhisten zijn er nu ook weer niet en ze hebben of geven ook niet zoveel problemen, in Nederland.
Gedachten van een boeddhist. Maar wellicht geen boeddhistische gedachten, slechts de mijne.

Een voetgangersoversteekplaats met stoplichten (en mensen die zich daar aan houden). Soms stellen de voetgangers zich alleen op de rechterhelft van de oversteekplaats op het trottoir op, als waren zij voertuigen die rechts horen te rijden; maar meestal staat men over de volle breedte te wachten, aan beide zijden.
Als het stoplicht op groen springt komen de linies op elkaar af; maar de te verwachte clash blijft uit. Door flexibel te lopen (dan weer eens tien centimeter schuin naar links stappen, dan weer eens tien centimeter naar rechts) weet men elkaar te vermijden. Bijna altijd komt iedereen heelhuids aan zijn of haar overkant, zonder zelfs maar iemand aangeraakt te hebben. Het lijken wel vloeistoffen die langs elkaar stromen.
Problemen ontstaan alleen als twee of meer mensen (stelletjes of vrienden) persé direct naast elkaar willen blijven lopen, elkaar niet kunnen loslaten, en dus niet kunnen mengen. Dan ontstaan (bijna-)botsingen.

     Dit lijkt me wel een aardig beeld van m'n stelling:
     het is goed om te verbinden, zoals de centrale boodschap van 'Nieuwwij' is,
     maar minstens zo belangrijk is het, langs elkaar heen te kunnen leven.

Doel van 'Nieuwwij' is “het verbinden van verschillen tussen culturele en religieuze groepen”, zo lees ik. Als ik de diverse artikelen van de laatste maanden losjes de revue laat passeren in mijn gedachten, gaan ze bijna altijd over mogelijke verbindingen tussen christenen (protestanten) en andere groepen. Bijna nooit over verbinden van moslims en atheïsten, het verbinden van boeddhisten en hindoes. Trouwens ook niet tussen protestanten en katholieken.
Ook artikelen van dubbele/meervoudige religieuze bindingen (dual belongings schijnt de vakterm te zijn geworden) hebben meestal het kenmerk dat één van de twee geloven die van christen is.
'Christocentrisch denken' noem ik dat, vergelijk de begrippen 'ethnocentrisch' of 'antropocentrisch': de eigen groep als norm stellen waarmee anderen worden vergeleken. Maar het begrip 'christocentrisch' schijnt al zijn zijn ingepikt en een andere betekenis gegeven en wordt ook verder niet zo adekwaat gevonden.
Wellicht is 'christendomcentrisch ' exacter; het heeft ook te maken met het (19e eeuwse) model dat er wereldreligies bestaan, en dat het boeddhisme bv er – net zo als het christendom – één van is (vergelijk Payne).

Zowel boeddhist als atheïst zijn als vorm van dual belonging
Ik ken wel wat teksten over dual belonging die ook over boeddhisten gaan, maar dan zijn het steeds mensen die zoveel boeddhist als christen zijn of proberen te zijn; en dat interesseert me nu net toevallig niet (wel in wetenschappelijke zin maar niet persoonlijk). Ik ben veel meer geïnteresseerd in het tegelijk boeddhist als atheïst of agnost zijn of proberen te zin (de verschillen tussen agnostisch en atheïstisch laat ik even buiten beschouwing). Zou ook wat meer geproblematiseerd kunnen worden: tegelijk christen en agnost zijn is ook dual belonging maar wordt helaas meestal getypeerd als een half van z'n geloof afvallende of afgevallene.

Over het tegelijk boeddhist èn atheïst zijn (niet als keus maar als onvermijdelijke conclusie dat ik dat ben) ken ik niet zoveel heldere literatuur; daarom hier een aanzet.
Ook HET atheïsme bestaat natuurlijk niet; ik heb vooral interesse in de bescheiden variant waarin van sommige thema's wordt gezegd: we weten het niet; bv over wat 'bewustzijn' is.
In de V.S. wordt steeds meer de term '(religious) naturalism ' gebruikt, dit drukt beter uit wat ik bedoel maar in nog niet in Nederland in zwang; zie link naar een Wikipedia-artikel hieronder.
Het is te makkelijk om een naturalistische of geseculariseerde variant (zoals Stephen Batchelor doet) van het boeddhisme te formuleren waarin boeddhisme en atheïsme met elkaar verzoend zijn. Ik wil geen verzoening, geen verdwenen spanningsveld, want dat is juist (voor mij) de essentie van deze dual belonging. Devotie bij de beoefening en ethiek horen daarbij; denkbeelden over reïncarnatie of andere vormen van leven na de dood niet: daar ben ik (net zo als veel westerse boeddhisten) hoogstens agnostisch over.
Natuurlijk is het atheïsme geen religie; maar het is – voor mij – wel een zingevingssysteem; zij het met de inhoud dat het leven geen zin, geen vooropgezet doel, heeft. Maar dat vind ik als boeddhist eigenlijk ook.

De kunst van het langs elkaar heen leven
Goed, terug naar het boeddhisme en terug naar m'n pleidooi voor de kunst van het langs elkaar heen leven.
Ik wil de Aziatische landen met een hoog percentage boeddhisten maar ook tientallen procenten andere gelovigen (christen en moslims of hindoes bv) bepaald niet idealiseren. Maar m'n indruk is toch dat in die landen er vrede is omdat die groepen langs elkaar leven, ieder hun eigen ding doend.
Met meer stelligheid durf ik dat te beweren van de omgang tussen boeddhisten onderling. HET boeddhisme bestaat niet; voor zover het boeddhisme een religie is (dat woord zelf is al een Westerse constructie), is het een conglomeraat van diverse tradities die niet zoveel met elkaar gemeen hebben behalve dan het concept 'Boeddha'. Als die tradities in Nederland ieder hun eigen beoefening doen, gaat het goed, de problemen ontstaan als men probeert ze te verenigen (en die 'men' is dan vaak de overheid die graag met één vertegenwoordigend orgaan van DE boeddhisten (of DE hindoes of DE moslims) zaken willen doen.

Er zijn boeddhisten en boeddhisten (en boeddhisten)
Grote verschillen: sommige boeddhisten hebben als centrale boodschap 'compassie'. De Dalai Lama bijvoorbeeld (althans in de boodschap tegen Westerlingen, tegen z'n eigen Tibetaanse boeddhisten zegt hij wel wat meer gecompliceerde of minder softe zaken, heb ik begrepen.
Anderen hebben als boodschap: wees mindful, mediteer, lees de soetra's, doe je rituelen, etcetera.

Hoe word je boeddhist? Deze vraag alleen al wijst op een sterke tweedeling.
Er zijn blanke (meestal goed opgeleide vaak welgestelde) Westerlingen die zichzelf tot boeddhist hebben bekeerd; en er zijn uit Aziatische landen (bv Vietnam, Thailand, China) afkomstige boeddhisten die dat van generatie op generatie zijn.
Deze groepen beoefenen nogal verschillend: van studie en meditatie versus ritueel om het wat te simplificeren. En ze hebben niet veel contact met elkaar. Dat geeft toch ook niet?

Losjes verbonden
Een ander aspect van het thema 'boeddhisme en verbondenheid' is de vraag: moet een Westers boeddhist solidair zijn met andere boeddhisten; bijvoorbeeld met de door China onderdrukte Tibetanen? Meer dan solidair met andere levende wezens?
En moet een Westers boeddhist 'des broeders hoeder' zijn als andere boeddhisten (in Azië, in Sri Lanka en Birma hebben ze er wel aanleiding toe gegeven) zich verwerpelijk gedragen tegen andere bevolkingsgroepen?
Theoretisch is het antwoord: ja; maar in de praktijk komt daar niet zoveel van. Wel is het – ook voor hier – nuttig om te benadrukken dat het beeld dat boeddhisten altijd en overal zo vredelievend zijn, niet helemaal klopt.

Het betoogje hierboven roept ook nog eens de vraag op of ik me met atheïsten verbonden moet voelen, specifiek dus, meer als met alle levende wezens in het algemeen? Alleen een beetje met de Amerikaanse die soms onder druk worden gezet door agressieve Christenen (creationisten en zo). Verder niet.

Samen alleen zijn
De kunst van het langs elkaar heen leven. Een goeie oefening (niet in, maar wel ten behoeve van het dagelijks leven) zit in de 'sociale' kant van meditatie-retraites, althans in die van mijn boeddhistische traditie. Van een paar dagen tot een paar weken lang, in een gebouw met overnachtingsmogelijkheden. Inclusief wandelen en eten. Dat gebeurt – uit praktische overwegingen – in een groep maar toch ook weer alleen. Want een regel in zo'n retraite is dat de deelnemers geen contact met elkaar hebben: niet spreken (of schrijven), maar ook geen oogcontact. Vooral dat laatste is voor velen in het begin lastig: het even bemoedigend naar elkaar glimlachen is niet de bedoeling. Maar na een tijdje merk je dat het helpt om je meditatieve proces te verdiepen.

Ondanks deze iets andere benadering vind ik 'Nieuwwij' een boeiend concept en goede website.
Bij wijze van samenvatting de boeddhistische middenweg: soms is verbinden beter en soms langs elkaar heen leven.


Wat bronnen:
http://en.wikipedia.org/wiki/Religious_naturalism ; een helder informatief artikel over een betere term dan 'atheïsme', namelijk (religieus) naturalisme

http://openboeddhisme.nl/ ; een onafhankelijk journalistiek webmagazine;

Het artikel 'If Buddhism is a Religion, then what' door Richard Payne over nadelen van de constructie 'wereldreligie'; en hoe die nadelen voor het boeddhisme uitwerken. Zie hier


Joop Romeijn is gepensioneerd sociaal wetenschapper en hulpverlener. Hij noemt zichzelf vrijzinnig Theravada-boeddhist en zegt er voor de zekerheid bij dat dit een niet bestaande traditie is. Verder is hij kritisch boeddhist, o.a. ten aanzien van boeddhistisch instituties in Nederland.
Zie ook zijn blog http://joopromeijn.blogspot.nl/

Engelstalige boeken over boeddhisme, een selectie

Na het overzicht van Nieuwe Nederlandse Boeken eerder deze week, ben ik nagegaan hoe het staat met de Engelstalige boeken.
Met de volgende beperkingen: trefwoord 'buddhism' en 'buddhist', alleen 'nieuw'.
In 2012 verschenen 389 boeken (hardcover + paperback); in 2013 verschenen 331 boeken .
Dat zijn er veel meer dan de voorafgaande jaren terwijl bovendien het aantal ebooks sterk is gestegen (sterker dan in Nederland).

Het grote aantal maakt het zinvol, ook op andere en op twee trefwoorden te selecteren.
Een aantal (voor mij) interessante selecties, met kwantitatieve tendens over de laatste tien jaar.
* 'western buddhism': 68, wisselend maar gemiddeld gelijkblijvend in loop der jaren
* 'western buddhist': 49, licht stijgend in loop der jaren
* 'theravada': 143, sterk stijgend in loop der jaren
* 'dharma': 389, stijgend in loop der jaren
* 'buddhist science': 217, sterk stijgend in loop der jaren, in 2013 alleen nog ebooks
* 'buddhist philosophy': 371, sterk stijgend en ruim twee derde ebooks vanaf 2011
Het 'sterk stijgend' moet ik wel sterk relativeren: het percentage herdrukken (of alsnog als ebook verschijnen van een papieren boek van jaren geleden) is behoorlijk hoog.

Een aantal van deze boeken vind ik met name interessant.
Ik zou ze wel willen kopen als ik er het geld voor had (ook 'herdrukken' in ebook-vorm hier hebben een belachelijk hoge prijs) en tijd om ze te lezen, want het is geen lichte kost (behalve dan dat van Dinty Moore, nummer 4).
Ik heb ze geen van alle nog gelezen (de 'Anguttara Nikaya', nr 11, voor een klein deel); dus m'n waardering baseer ik op de titel en 'productinformatie' ervan bij Bol.com en Amazon.com en doorbladeren van een paar gratis pagina's ervan.

Ik nummer ze, maar de volgorde - en het aantal - is toevallig. Wel moet ik herhalen dat maar een deel ervan echt nieuw in 2012 of 2013 is uitgekomen, maar ik had van een aantal ervan al besloten, ze interessant te vinden, voor ik opmerkte dat het soms om herdrukken ging.

Speciale aandacht voor 'Becoming buddhist ' door Glenys Eddy , nummer 7, eigenlijk het enige boek waarbij ik zit te spinnen van nieuwsgierigheid naar de inhoud.
Het door Bucknell geredigeerde 'The Meditative Way' (nummer 10) scoort - bij mij - hoog in de categorie 'nuttig'.

==================================================================

1    The Princeton Dictionary of Buddhism
door Robert E. Buswell en Donald S. Lopez
Zie de betreffende internetpagina's van Bol en Amazon

With more than 5,000 entries totaling over a million words, this is the most comprehensive and authoritative dictionary of Buddhism ever produced in English. It is also the first to cover terms from all of the canonical Buddhist languages and traditions: Sanskrit, Pali, Tibetan, Chinese, Japanese, and Korean. Unlike reference works that focus on a single Buddhist language or school, The Princeton Dictionary of Buddhism bridges the major Buddhist traditions to provide encyclopedic coverage of the most important terms, concepts, texts, authors, deities, schools, monasteries, and geographical sites from across the history of Buddhism. The main entries offer both a brief definition and a substantial short essay on the broader meaning and significance of the term covered. Extensive cross-references allow readers to find related terms and concepts. An appendix of Buddhist lists (for example, the four noble truths and the thirty-two marks of the Buddha), a timeline, six maps, and two diagrams are also included.

Written and edited by two of today's most eminent scholars of Buddhism, and more than a decade in the making, this landmark work is an essential reference for every student, scholar, or practitioner of Buddhism and for anyone else interested in Asian religion, history, or philosophy.

==================================================================

2    The Cult of Emptiness. The Western Discovery of Buddhist Thought and the Invention of Oriental Philosophy
Door Urs App
Zie Amazon en Bol
Zie een uitgebreide samenvatting in deze 'Review '.

Whereas the discovery by Europeans of the continents of our earth has been the subject of countless studies and its protagonists (such as Columbus) are universally known, research on the European discovery of our globe's "spiritual continents" - its religions and philosophies - is still in its infancy. The Christian West's discovery of Asia's largest religion and fount of philosophies, Buddhism, is a case in point: though it triggered one of the most significant and influential spiritual and cultural encounters in world history, even the most basic questions remain unanswered. What did Europeans first learn about Buddhist thought? When and where did this discovery take place and who was involved in it? What kind of Buddhism did they study, how did they understand or misunderstand it, and what were the repercussions of such discoveries in Europe? Based on a wide range of sources in European and Asian languages, Urs App - the author of The Birth of Orientalism (University of Pennsylvania Press, 2010) - identifies the protagonists of the first Western encounter with Buddhism and shows how their interpretation of Buddhist doctrines led to the invention of a single "Oriental philosophy" reigning from Egypt to Japan: an atheist philosophy anchored in "nothingness" and "emptiness" that was revealed by the Buddha to his closest disciples on his deathbed. Leading thinkers of the Enlightenment came to regard this philosophy as the most ancient form of atheism, the ancestor of Greek philosophy, the precursor of Spinoza, and the fount of mysticism as well as countless heresies including monism, pantheism, quietism, and gnosticism.

==================================================================

3    Hindu and Buddhist Ideas in Dialogue; Self and No-Self
door Irina Kuznetsova , Jonardon Ganeri en Chakravarthi Ram-Prasad (Editors)
Zie Bol en Amazon

The debates between various Buddhist and Hindu philosophical systems about the existence, definition and nature of self, occupy a central place in the history of Indian philosophy and religion. These debates concern various issues: what 'self' means, whether the self can be said to exist at all, arguments that can substantiate any position on this question, how the ordinary reality of individual persons can be explained, and the consequences of each position. At a time when comparable issues are at the forefront of contemporary Western philosophy, in both analytic and continental traditions (as well as in their interaction), these classical and medieval Indian debates widen and globalise such discussions. This book brings to a wider audience the sophisticated range of positions held by various systems of thought in classical India.

==================================================================

4    The Accidental Buddhist
Mindfulness, Enlightenment, and Sitting Still
Auteur: Dinty W. Moore
Zie Bol en Amazon

THE ACCIDENTAL BUDDHIST is the funny, provocative story of how Dinty Moore went looking for the faith he'd lost in what might seem the most unlikely of places: the ancient Eastern tradition of Buddhism. Moore demystifies and explains the contradictions and concepts of this most mystic-seeming of religious traditions. This plain-spoken, insightful look at the dharma in America will fascinate anyone curious about the wisdom of other cultures and other religions.

Dinty Moore beschrijft hoe hij 'per ongeluk' boeddhist is geworden. Wel verfrissend na veel verheven verhalen over 'bekeringen'.

==================================================================

5    Buddhist and Christian?
An Exploration of Dual Belonging
Redactie: Rose Drew
Zie Bol en Amazon

The last century witnessed a gradual but profound transformation of the West's religious landscape. In today's context of diversity, people are often influenced by, and sometimes even claim to belong to, more than one religious tradition. Buddhism and Christianity is a particularly prevalent and fascinating combination. This book is the first detailed exploration of Buddhist Christian dual belonging, engaging - from both Buddhist and Christian perspectives - the questions that arise, and drawing on extensive interviews with well-known individuals in the vanguard of this important and growing phenomenon. The book looks at whether it is possible to be authentically Buddhist and authentically Christian given the differences in beliefs and practices. It asks whether Buddhist Christians are irrational, religiously schizophrenic or spiritually superficial; or whether the thought and practice of Buddhism and Christianity can be reconciled in a way that makes possible deep commitment to both. Finally, the book considers whether the influence of Buddhist Christians on each of these traditions is something to be regretted or celebrated.

==================================================================

6    The Sound of Liberating Truth
Buddhist-Christian Dialogues in Honor of Frederick J. Streng
Samensteller: Paul Ingram
Zie Bol en Amazon

Offers essays and dialogues by well-known Buddhist and Christian scholars on topics that were of primary interest to Frederick J. Streng, in whose honour the volume was created. Topics include interreligious dialogue, ultimate reality, nature and ecology, social and political issues of liberation, and ultimate transformation or liberation.

Een opmerking over deze twee boeken, gecombineerd.
Bijna altijd als het gaat over twee religies, in Westerse teksten, is één ervan het Christendom.
Begrijpelijk maar voor mij toch niet zo interessant.
Ik zal liever liever willen lezen over de dialoog tussen boeddhisme en atheïsme/agnosticisme en over het tegelijk boeddhist en atheïst/agnost zijn .
Meestal heet het dan 'seculier boeddhist ' te zijn, maar het spanningsveld van de 'dual belonging' is daarmee niet opgelost, is mijn waarneming.

Overigens gaat het boek ter ere van Streng (o.a. vertaler van Nagarjuna) over veel meer:
Part Two: Ultimate Reality
Part Three: Nature and Ecology
Part Four: Social and Political Issues of Liberation
Part Five: Ultimate Transformation or Liberation

==================================================================

7    Becoming buddhist
door Glenys Eddy
Zie Bol en Amazon

What does it mean to be a Western Buddhist? For the predominantly Anglo-Australian affiliates of two Western Buddhist centres in Australia, the author proposes an answer to this question, and finds support for it from interviews and her own participant-observation experience. Practitioners' prior experiences of experimentation with spiritual groups and practices - and their experiences of participation, practice and self-transformation - are examined with respect to their roles in practitioners' appropriation of the Buddhist worldview, and their subsequent commitment to the path to enlightenment. Religious commitment is experienced as a decision-point, itself the effect of the individual's experimental immersion in the Centre's activities. During this time the claims of the Buddhist worldview are tested against personal experience and convictions. Using rich ethnographic data and Lofland and Skonovd's experimental conversion motif as a model for theorizing the stages of involvement leading to commitment, the author demonstrates that this study has a wider application to our understanding of the role of alternative religions in western contexts.

Hoe wordt je (als Westerling, of in dit geval als Australiër) boeddhist? En wat betekent het dan om 'Westers boeddhist' te zijn? De onderzoeksters is dit voor twee sangha's minitieus nagegaan:
* een groep aangesloten bij de Foundation for the Preservation of the Mahayana
   Tradition (FPMT), te vergelijken met Maitreya in Nederlands;
* een vipassana-groep, iets tussen SanghaMetta en een bij de SIM aangesloten lokale groep.
Uit de 'Introduction' (vertaald):
Het fundamentele doel van dit boek is om te exploreren en beschrijven wat het betekent, voor de beoefenaren en volgelingen van de twee vormen van Westers Boeddhisme, om Westers Boeddhist te zijn. Het doet dit door de betrokkenheid van de beoefenaren bij de religieuze activiteiten van de twee centra te onderzoeken....
Met 'religieus engagement' bedoel ik: de aard van het religieuze geloof , beoefening, evaringen, persoonlijke transformaties en betrokkenheid van de aanhangers bij de centra, en het vormgeven en onderhouden van de religieuze cultuur van de centra. …
Het huidige werk houdt zich bezig met de ontmoeting, de socialisatie en het zich eigen maken van de individu met het wereldbeeld van de centra als feitelijke realiteit.

==================================================================

8    The Buddhist Theory of Self-Cognition
Auteur: Zhihua Yao  
Zie Bol en Amazon

This highly original work explores the concept of self-awareness or self-consciousness in Buddhist thought. Its central thesis is that the Buddhist theory of self-cognition originated in a soteriological discussion of omniscience among the Mahasamghikas, and then evolved into a topic of epistemological inquiry among the Yogacarins. To illustrate this central theme, this book explores a large body of primary sources in Chinese, Pali, Sanskrit and Tibetan, most of which are presented to an English readership for the first time. It makes available important resources for the study of the Buddhist philosophy of mind.

=================================================================

9    The Politics of Buddhist Organizations in Taiwan, 1989-2003
Safeguard the Faith, Build a Pure Land, Help the Poor
Auteur: Andre Laliberte
Zie Bol en Amazon

Laliberte looks at a relatively unexplored aspect of modern Taiwan: the influence of religion on politics. This book offers a detailed survey of three of the most important Buddhist organizations in Taiwan: the Buddhist Association of the Republic of China (BAROC), the Buddha Light Mountain (or Foguanshan) monastic order, and the Buddhist Compassion Relief Tzu Chi Association (or Ciji). It examines their contrasting approaches to three issues: state supervision of religion, the first presidential election of 1996, and the establishment of the National Health Insurance. This study analyzes the factors that explain the diverse paths the three organizations have taken in the politics of Taiwan. Based on an in-depth examination of Buddhist leaders' behaviour, The Politics of Buddhist Organizations in Taiwan compels us to question conventional views about the allegedly passive aspect of religious tradition, deference to authority in societies influenced by Confucian culture and the adverse legacy of authoritarian regimes.

=================================================================

10    The Meditative Way
Readings in the Theory and Practice of Buddhist Meditation
Auteur: Roderick S. Bucknell
Zie Bol en Amazon

Meditators are increasingly inclined to compare and evaluate critically what the different contemporary meditation masters have to say, to weigh up the results of relevant scientific studies, or to consult translations of the primary texts in search of the Buddha's 'original' teachings on meditation. Writers on meditation are also increasingly adopting an appropriately critical approach, particularly as regards the reliability of textual accounts. Relatively few still commit the old error of assuming that the Pali canon is a complete and faithful record of what the Buddha said on the subject, or that the classical commentators were infallible authorities.

Een verzameling van 28 teksten waarvan een groot deel ook wel elders te vinden is, maar zeer verspreid. Daarom is het een heel nuttige verzameling; ook en vooral omdat meditatie-instructies (niet iedereen zal van deze term houden) uit diverse boeddhistische tradities naast elkaar zijn gezet. Dus ook waardevol in het kader van de door mij zo gewenste intertraditionele boeddhistische discussie.
De inhoudsopgave:
Deel   I   Pali Bronnen
Deel  II   Klassieke meesters (Buddhaghosa, Santideva, Zhyi, Dogen, Mumon, Tsongkhapa)
Deel III   Hedendaagse meesters (Dhammika, Buddhadasa, Mahasi, Dhiravamsa,
                Shunryu Suzuki, Kathleen McDonald, Lama Yeshe)
Deel IV   Persoonlijke benaderingen (door een aantal meditatoren)

=================================================================

11    The Numerical Discourses of the Buddha
A Complete Translation of the Anguttara Nikaya
Vertaald en ingeleid door Bhikkhu Bodhi
Zie Bol en Amazon

Na vertalingen van de Samyutta-, Majjhima-, Digha- en Khuddhaka-Nikaya (de eerste twee ook door hem, de laatste – zeer heterogeen en omvangrijk - incompleet) heeft Bhikkhu Bodhi de Anguttara Nikaya vertaald van het Pali in het Engels. Zo'n 2000 pagina, weer een gigantisch project dus.
Een recensie ervan is is bijna onmogelijk en ook niet nodig (voor mij).
Zit een vertaling in het Nederlands er ook in?
Wellicht door dhrn. De Breet en Janssen als ze de vertaling van de Majjhima Nikaya afgerond hebben?
Dat kost ze dan wel een jaar of vijf; en de verkoop ervan zal langzaam over komende decennia lopen. Kan dat nog?
Eerder heb ik de heren en Gerolf 't Hooft wel eens gesuggereerd de vertaling van de Visuddhimagga (door Buddhaghosa) ter hand te nemen. Zie m'n blog over dit standaardwerk

Eén van de bekendste (en vaak fout begrepen, zie m'n blog uit september 2012 ) sutta's uit de Anguttara Nikaya is de Kalama Sutta.
Ik citeer een vertaling ervan door Dhammajoti in het Nederlands ( bron )


AN 3:65 – Kālāma Sutta

Aldus heb ik gehoord. De Gezegende was eens op looptocht door het land Kosala samen met een grote gemeenschap van monniken, en arriveerde zo in een marktstadje van de Kālāmas genaamd Kesaputta. En de Kālāmas van Kesaputta hoorden het volgende: “Vrienden, de monnik Gotama, een zoon van de Sakyas die van een Sakya familie wegging in thuisloosheid, is in Kesaputta aangekomen. Over die Eerwaarde Gotama doet de volgende goede reputatie de ronde: ‘Die Gezegende is een heilige, een Volledig Ontwaakte, en zijn wijsheid en gedrag zijn geperfectioneerd. Hij is een gelukkige en een kenner van de wereld, een onovertroffen gids voor onderwijsbare mensen, een leraar van goden en mensen, een Boeddha, een Gezegende. En hij verklaart deze wereld, met haar goden, haar Māras en Brahmās, met haar generatie van monniken en priesters, met haar koningen en onderdanen, nadat hij deze zelf gezien, volledig begrepen en ervaren heeft. Hij onderwijst een Dhamma welke goed is in haar begin, goed in haar midden en goed in haar einde, met de juiste bewoording en betekenis, en hij onthult een religieus leven dat helemaal compleet en zuiver is. Het is goed om zulke Arahants te zien.’”
En toen gingen de Kālāmas van Kesaputta naar de Gezegende. Toen zij aangekomen waren, bogen sommigen van de Kālāmas als eerbetoon naar de Gezegende, en gingen vervolgens terzijde zitten; sommigen wisselden vriendelijke beleefdheden met de Gezegende uit, en gingen na dat beleefde en gedenkwaardige gesprek terzijde zitten; sommigen brachten eerbiedig de handen tegen elkaar als eerbetoon naar de Gezegende, en gingen terzijde zitten; sommigen verkondigden hun familienaam en gingen terzijde zitten; sommigen bleven stil en gingen terzijde zitten.

De twijfels van de Kālāmas
Toen die Kālāmas van Kesaputta zo terzijde zaten, zeiden ze het volgende tegen de Gezegende: "Er zijn, Eerwaarde, een aantal monniken en priesters die naar Kesaputta komen. Zij leggen alleen hun eigen leer uit en lichten die toe, maar zij verachten, beledigen, bespotten en belasteren de leer van anderen. En daarna komen er andere monniken en priesters naar Kesaputta. Ook zij leggen alleen hun eigen leer uit en lichten die toe, en zij verachten, beledigen, bespotten en belasteren de leer van anderen. Hierover nu, Eerwaarde, zijn wij onzeker en hebben wij twijfels: "Wie van deze geëerde monniken en priesters spreekt de waarheid, en wie spreekt leugens?"
"Kālāmas, het is passend dat jullie onzeker zijn; het is passend dat jullie twijfels hebben. Onzekerheid is in jullie ontstaan omdat er reden is voor twijfel.

Door eigen kennis: slechte dingen verlaten
"Kom dan, Kālāmas: Laat je niet leiden door geruchten, niet door horen zeggen, niet door traditie, niet door geschriften, niet door logische redeneringen, niet door logische gevolgtrekkingen, niet door het overwegen van redenen, niet door het na overpeinzen aanvaarden van een zienswijze, niet door waarschijnlijkheid, niet door de gedachte dat 'deze monnik is mijn leraar.' Kālāmas, als jullie zelf weten dat: 'Deze dingen zijn onheilzaam; deze dingen zijn afkeurenswaardig; deze dingen worden bekritizeerd door de wijzen; wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot nadeel en lijden': dan moeten jullie, Kālāmas, die dingen verlaten.
"Wat denken jullie, Kālāmas? Wanneer begeerte in een persoon ontstaat, is dat voor zijn welzijn of voor zijn nadeel?" – "Voor zijn nadeel, Eerwaarde" – "En, Kālāmas, een persoon die begerig is, die door begeerte overweldigd is, zijn geest erdoor overmeesterd: die persoon doodt levende wezens, hij neemt wat niet gegeven is, hij bezoekt andermans vrouw, hij spreekt leugens, en hij maakt dat anderen dit ook doen. Dit brengt hem nog een lange tijd nadeel en lijden." – "Ja, Eerwaarde."
"Wat denken jullie, Kālāmas? Wanneer haat in een persoon ontstaat, is dat voor zijn welzijn of voor zijn nadeel?" – "Voor zijn nadeel, Eerwaarde" – "En, Kālāmas, een persoon die boosaardig is, die door haat overweldigd is, zijn geest erdoor overmeesterd: die persoon doodt levende wezens, hij neemt wat niet gegeven is, hij bezoekt andermans vrouw, hij spreekt leugens, en hij maakt dat anderen dit ook doen. Dit brengt hem nog een lange tijd nadeel en lijden." – "Ja, Eerwaarde."
"Wat denken jullie, Kālāmas? Wanneer waanideeën in een persoon ontstaan, is dat voor zijn welzijn of voor zijn nadeel?" – "Voor zijn nadeel, Eerwaarde" – "En, Kālāmas, een persoon die verward is, die door waanideeën overweldigd is, zijn geest erdoor overmeesterd: die persoon doodt levende wezens, hij neemt wat niet gegeven is, hij bezoekt andermans vrouw, hij spreekt leugens, en hij maakt dat anderen dit ook doen. Dit brengt hem nog een lange tijd nadeel en lijden." – "Ja, Eerwaarde."
"Wat denken jullie, Kālāmas? Zijn deze dingen heilzaam of onheilzaam?" – "Onheilzaam, Eerwaarde." – "Onberispelijk of afkeurenswaardig?" – "Afkeurenswaardig, Eerwaarde." – " Bekritizeerd door de wijzen of geprezen door de wijzen?" – "Bekritizeerd door de wijzen, Eerwaarde." – "Wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot nadeel en lijden, of niet? Of hoe is het in dit geval?" – "Wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, Eerwaarde, leidt het tot nadeel en lijden. Zo lijkt het ons."
"Daarom, Kālāmas, zeiden wij dit: 'Kom dan, Kālāmas: Laat je niet leiden door geruchten, niet door horen zeggen, niet door traditie, niet door geschriften, niet door logische redeneringen, niet door logische gevolgtrekkingen, niet door het overwegen van redenen, niet door het na overpeinzen aanvaarden van een zienswijze, niet door waarschijnlijkheid, niet door de gedachte dat "deze monnik is mijn leraar." Kālāmas, als jullie zelf weten dat: "Deze dingen zijn onheilzaam; deze dingen zijn afkeurenswaardig; deze dingen worden bekritizeerd door de wijzen; wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot nadeel en lijden": dan moeten jullie, Kālāmas, die dingen verlaten.' Zo was het gezegd, en daarom werd het gezegd.

Door eigen kennis: goede dingen ondernemen
"Kom dan, Kālāmas: Laat je niet leiden door geruchten, niet door horen zeggen, niet door traditie, niet door geschriften, niet door logische redeneringen, niet door logische gevolgtrekkingen, niet door het overwegen van redenen, niet door het na overpeinzen aanvaarden van een zienswijze, niet door waarschijnlijkheid, niet door de gedachte dat 'deze monnik is mijn leraar.' Kālāmas, als jullie zelf weten dat: 'Deze dingen zijn heilzaam; deze dingen zijn onberispelijk; deze dingen worden geprezen door de wijzen; wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot welzijn en geluk': dan moeten jullie, Kālāmas, die dingen ondernemen en ernaar leven.
"Wat denken jullie, Kālāmas? Wanneer afwezigheid van begeerte in een persoon ontstaat, is dat voor zijn welzijn of voor zijn nadeel?" – " Voor zijn welzijn, Eerwaarde" – "En, Kālāmas, een persoon die niet begerig is, niet door begeerte overweldigd is, zijn geest er niet door overmeesterd: die persoon doodt geen levende wezens, hij neemt niet wat niet gegeven is, hij bezoekt andermans vrouw niet, hij spreekt geen leugens, en hij maakt dat anderen dit ook niet doen. Dit brengt hem nog een lange tijd welzijn en geluk." – "Ja, Eerwaarde."
"Wat denken jullie, Kālāmas? Wanneer afwezigheid van haat in een persoon ontstaat, is dat voor zijn welzijn of voor zijn nadeel?" – "Voor zijn welzijn, Eerwaarde" – "En, Kālāmas, een persoon die niet boosaardig is, niet door haat overweldigd is, zijn geest er niet door overmeesterd: die persoon doodt geen levende wezens, hij neemt niet wat niet gegeven is, hij bezoekt andermans vrouw niet, hij spreekt geen leugens, en hij maakt dat anderen dit ook niet doen. Dit brengt hem nog een lange tijd welzijn en geluk." – "Ja, Eerwaarde."
"Wat denken jullie, Kālāmas? Wanneer afwezigheid van waanideeën in een persoon ontstaat, is dat voor zijn welzijn of voor zijn nadeel?" – "Voor zijn welzijn, Eerwaarde" – "En, Kālāmas, een persoon die niet verward is, niet door waanideeën overweldigd is, zijn geest er niet door overmeesterd: die persoon doodt geen levende wezens, hij neemt niet wat niet gegeven is, hij bezoekt andermans vrouw niet, hij spreekt geen leugens, en hij maakt dat anderen dit ook niet doen. Dit brengt hem nog een lange tijd welzijn en geluk." – "Ja, Eerwaarde."
"Wat denken jullie, Kālāmas? Zijn deze dingen heilzaam of onheilzaam?" – "Heilzaam, Eerwaarde." – "Onberispelijk of afkeurenswaardig?" – "Onberispelijk, Eerwaarde." – "Bekritizeerd door de wijzen of geprezen door de wijzen?" – "Geprezen door de wijzen, Eerwaarde." – "Wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot welzijn en geluk, of niet? Of hoe is het in dit geval?" – "Wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, Eerwaarde, leidt het tot welzijn en geluk. Zo lijkt het ons."
"Daarom, Kālāmas, zeiden wij dit: 'Kom dan, Kālāmas: Laat je niet leiden door geruchten, niet door horen zeggen, niet door traditie, niet door geschriften, niet door logische redeneringen, niet door logische gevolgtrekkingen, niet door het overwegen van redenen, niet door het na overpeinzen aanvaarden van een zienswijze, niet door waarschijnlijkheid, niet door de gedachte dat "deze monnik is mijn leraar." Kālāmas, als jullie zelf weten dat: "Deze dingen zijn heilzaam; deze dingen zijn onberispelijk; deze dingen worden geprezen door de wijzen; wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot welzijn en geluk": dan moeten jullie, Kālāmas, die dingen ondernemen en ernaar leven.' Zo was het gezegd, en daarom werd het gezegd.

De Vier Verheven Verblijven
"Kālāmas, een edele discipel die zo zonder verlangen, zonder boosheid, zonder verwarring, oplettend en aandachtig is, [leeft als volgt]:
"Hij leeft met de eerste windstreek doordrongen van een geest vol liefdevolle vriendelijkheid, en zo ook de tweede windstreek, en de derde en de vierde windstreek; en ook naar boven, naar beneden en overal om zich heen. Hij leeft met alles in de gehele wereld in elk opzicht doordrongen van een geest vol liefdevolle vriendelijkheid: uitgestrekt, verheven, onbegrensd, vriendelijk en welwillend.
"Hij leeft met de eerste windstreek doordrongen van een geest vol mededogen, en zo ook de tweede windstreek, en de derde en de vierde windstreek; en ook naar boven, naar beneden en overal om zich heen. Hij leeft met alles in de gehele wereld in elk opzicht doordrongen van een geest vol mededogen: uitgestrekt, verheven, onbegrensd, vriendelijk en welwillend.
"Hij leeft met de eerste windstreek doordrongen van een geest vol waardering, en zo ook de tweede windstreek, en de derde en de vierde windstreek; en ook naar boven, naar beneden en overal om zich heen. Hij leeft met alles in de gehele wereld in elk opzicht doordrongen van een geest vol waardering: uitgestrekt, verheven, onbegrensd, vriendelijk en welwillend.
"Hij leeft met de eerste windstreek doordrongen van een geest vol gelijkmoedigheid, en zo ook de tweede windstreek, en de derde en de vierde windstreek; en ook naar boven, naar beneden en overal om zich heen. Hij leeft met alles in de gehele wereld in elk opzicht doordrongen van een geest vol gelijkmoedigheid: uitgestrekt, verheven, onbegrensd, vriendelijk en welwillend.

De Vier Zekerheden
"Kālāmas, een edele discipel wiens geest zo zonder boosheid, zonder kwaadwillendheid, smetteloos en zuiver is: die discipel heeft in het hier-en-nu vier zekerheden bereikt:
"'Indien er een hiernamaals is, en goede en slechte daden vrucht dragen en resultaat opleveren, dan zal ik daardoor met de ondergang van het lichaam, na de dood, in een gelukkige plaats, een hemelse wereld, wedergeboren worden.' Dat is de eerste zekerheid die hij heeft bereikt.
"'Indien er geen hiernamaals is, en goede en slechte daden geen vrucht dragen en geen resultaat opleveren, dan blijf ikzelf hier in het hier-en-nu gelukkig, zonder boosheid, zonder kwaadwillendheid, en zonder problemen.' Dat is de tweede zekerheid die hij heeft bereikt.
"'Indien [boosdoeners] door hun handelen slechte dingen overkomt, geldt dat ik niemand kwade dingen toewens. Daar ik geen kwade daden verricht, hoe kan lijden mij dan treffen?' Dat is de derde zekerheid die hij heeft bereikt.
"'Indien [boosdoeners] door hun handelen geen slechte dingen overkomt, geldt dat ik zie dat ik in beide aspecten zuiver ben.' Dat is de vierde zekerheid die hij heeft bereikt.
"Kālāmas, een edele discipel wiens geest zo zonder boosheid, zonder kwaadwillendheid, smetteloos en zuiver is: die discipel heeft in het hier-en-nu deze vier zekerheden bereikt."

Bevestiging en waardering van de Kālāmas
"Zo is het, Gezegende! Zo is het, Gelukkige:
"Een edele discipel wiens geest zo zonder boosheid, zonder kwaadwillendheid, smetteloos en zuiver is: die discipel heeft in het hier-en-nu vier zekerheden bereikt:
"'Indien er een hiernamaals is, en goede en slechte daden vrucht dragen en resultaat opleveren, dan zal ik daardoor met de ondergang van het lichaam, na de dood, in een gelukkige plaats, een hemelse wereld, wedergeboren worden.' Dat is de eerste zekerheid die hij bereikt heeft.
"'Indien er geen hiernamaals is, en goede en slechte daden geen vrucht dragen en geen resultaat opleveren, dan blijf ikzelf hier in het hier-en-nu gelukkig, zonder boosheid, zonder kwaadwillendheid, en zonder problemen.' Dat is de tweede zekerheid die hij bereikt heeft.
"'Indien [boosdoeners] door hun handelen slechte dingen overkomt, geldt dat ik niemand kwade dingen toewens. Daar ik geen kwade daden verricht, hoe kan lijden mij dan treffen?' Dat is de derde zekerheid die hij bereikt heeft.
"'Indien [boosdoeners] door hun handelen geen slechte dingen overkomt, geldt dat ik zie dat ik in beide aspecten zuiver ben.' Dat is de vierde zekerheid die hij bereikt heeft.
"Een edele discipel wiens geest zo zonder boosheid, zonder kwaadwillendheid, smetteloos en zuiver is: die discipel heeft in het hier-en-nu deze vier zekerheden bereikt.
“Geweldig, Eerwaarde! Prachtig, Eerwaarde! Het is net alsof U dat wat gevallen was weer overeind zet, alsof U dat wat verborgen was weer openbaart, alsof U de weg wijst aan iemand die verdwaald was, alsof U een licht schijnt in de duisternis, zodat zij die ogen hebben dingen kunnen zien. Zo heeft U op verschillende manieren de Dhamma uitgelegd. En wij nemen toevlucht tot de Gezegende en de Dhamma en de Sangha. U kunt ons vanaf nu beschouwen als lekenvolgelingen die toevlucht tot U genomen hebben voor de rest van ons leven."